تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1527

مساهمون:

ص١٥٢٧
و بمعنى قسمى از كتان نيز آورده [ 1 ] .

هش

- [ بضم هاء ] مخفف هوش كه مرقوم شد ببعض معنيها . بمعنى عقل و خرد شيخ سعدى گويد : [ بيت ]
كه اى نفس با عقل و تدبير و هش * مكش بار تيمار و خود را مكش
و بمعنى جان حكيم فرخى فرمايد : بيت
مرد بيدين را از هيبت توهش نبود * در ميان تو واو باديه باشد هشتاد
و بمعنى عقل نيز باندك تكلفى از اين بيت مىتوان فهميد [ 2 ] .

مع الفاء

هف

- [ بفتح هاء ] كارگاه جولاهى باشد و فخر قواس بمعنى چوبى كه جولاهان در حين بافتن بر جامه زنند آورده كه بفترى گويند [ 3 ] .

مع الكاف التازى

هباك « 1 »

- [ بباى تازى . به وزن مغاك ] فرق سر باشد . مثالش حكيم فردوسى گويد : بيت
يكى گرز زد ترك را برهباك « 1 » * كز اسب اندر آمد همان دم به خاك
و منصور شيرازى نيز گويد : بيت
كسى كه سرننهد بر خط متابعتش * بتيغ حادثه بشكافدش زمانه هباك « 1 »

هزاك

- [ به زاى تازى . به وزن مغاك ] كسى باشد كه به زبان فريفته شود [ 4 ] . مثالش اسدى گويد : [ بيت ]
همانا بچشمت هزاك آمدم * و يا چون تو ويله فغاك آمدم
و در نسخهء ابو حفص سغدى بمعنى زبون آورده و اين بيت حكيم دقيقى را مؤيد خود آورده « 2 » :
هامش
( 1 ) - « س » : هياك . ( 2 ) - جملهء اخير از « ن » است .
( 1 ) خيش . ( 2 ) در برهان بفتح اول معنى رفتن مقابل آمدن دارد . ( 3 ) شانهء جولاهى ( برهان ) . ( 4 ) و ابله و نادان را نيز گويند . ( برهان ) .