شعر « 1 »
هرگز نشنيدهام كه يارى * بىيار صبور بوده تا من
هرمز
- همان هرمزد مرقوم يعنى مشترى [ 1 ] و نيز نام پسر نوشيروان . و ديگر نام عاشق گل « 2 » مثال معنى اول سراج الدين راجى گويد :
شعر
بقسمت ازل ارزاق خلق مرهونست * مدان « 3 » سعادت و نكبت ز هرمز و كيوان
و خواجو كرمانى نيز گويد :
بيت
بهرهء بهرام مده جز سنان * وز سر هرمز بفكن طيلسان
مثال معنى دوم شيخ سعدى گويد :
شعر « 1 »
شنيدم كه در وقت نزع روان * بهرمز چنين گفت نوشيروان
مثال معنى سوم نزارى گويد :
شعر « 1 »
بلبل هرمز صفت در طلب وصل گل * كرد بسى اجتهاد برد بسى انتظار
و نام شهرى نيز باشد كه جرون نيز گويند [ 2 ] .
هرگز
- [ بفتحها و كسر كاف فارسى و سكون راى مهمله ] بمعنى هرگز باشد [ 3 ] . مثالش ناصر خسرو گويد :
شعر
كى كرد بهين كار جز بهين كس * حلاج نبافد هرگز ديبا
هيز
- به وزن و معنى حيز باشد [ 4 ] .
هلندوز « 4 »
- [ بفتحها و لام و سكون نون و واو ] گياهى باشد كه در داروها به كار برند و هلندور - به راى مهمله - « 5 » نيز به اين معنى است .
هوز
- [ بضم هاء ] نام مقامى است . و در فرهنگ بمعنى آواز تند و تيز كه از طاس و امثال آن برآيد
هامش
( 1 ) - « س » ندارد .
( 2 ) - « س » : كه .
( 3 ) - « س » : بدان .
( 4 ) - « س » : هندوز .
( 5 ) - « س » : هلندوز . . .
( 1 ) هرمس .
( 2 ) در برهان نام روز اول از هر ماه پارسى . ( ارمز . ارمزد . اورمزد . ) و فرشتهاى كه مصالح روز مذكور متعلق به اوست و نام پسر بهمن بن اسفنديار و بمعنى رب الارباب نيز هست . ( چه يونانيان مشترى را رب الارباب مىناميدند و ايرانيان نيز نام اهورا مزدا را بر آن نهادند . حاشيهء برهان ) و نام جزيرهاى نيز هست در خليج فارس .
( 3 ) برهان ندارد .
( 4 ) يعنى مخنث و پشتپائى .