تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1494

مساهمون:

ص١٤٩٤
جدا كنند . مثالش شاعر گويد : شعر
گر برد دست سوى نانش زنش * در فراخى نه گاه نعمت تنگ بكند هر دو چشم خويش از بخل * همچو حلاج دانه « 1 » را پوشنگ
و بمعنى تودهء خربزه و خيار و امثال آن نيز آمده .

واذرنگ

- [ بذال معجمه و فتح راى مهمله و سكون نون ] ترنج باشد و بادارنگ و بادرنگ نيز گويند [ 1 ] .

وشفنگ

- [ بشين معجمه و فاء . به وزن فرسنگ ] خرفه باشد كه به عربى فرفخ گويند .

واشنگ

- [ بكسر شين « 2 » معجمه و سكون نون ] در « 3 » فرهنگ بمعنى چوبك زن باشد [ 2 ] و لهذا در شيراز جمعى را كه در شبهاى رمضان مردم را بيدار كنند براى سحور كردن واشنگى گويند

وزرگ

- به وزن و معنى بزرگ باشد كه به عربى عظيم گويند .

مع اللام

ويل

- [ به وزن فيل ] ظفر يافتن باشد . مثالش فخرى گويد : شعر « 1 »
او چو خورشيد و خصم چون ذره است * ذره بر مهر چون بيايد ويل
و در ادات الفضلاء - بفتح واو - آمده و « 1 » در نسخهء محمد هندو شاه بمعنى هنگام يافتن كارى بمراد نيز باشد و متمسك به اين بيت حكيم رودكى شده كه گويد : بيت
بدانديش دشمن بود ويل جو * كه تا چون ستاند ازو چيز او

وگال

- [ بفتح واو و كاف فارسى ] انگشت باشد كه بجال و زگال نيز گويند [ 3 ] .

وژول

- [ بضم واو و زاى فارسى ] بمعنى تقاضا و انگيز باشد و در نسخهء ميرزا بمعنى شور باشد . كذا فى المؤيد و الادات [ 4 ] .

ول

- [ بكسر واو ] در فرهنگ بمعنى شكوفه باشد عموما و شكوفهء انگور خصوصا [ 5 ] اما در زبان راجى بمعنى گل باشد چنان كه شاعر گويد
هامش
( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « س » : سين . ( 3 ) - بجز « ن » : و در .
( 1 ) در برهان وادارنگ آمده است . ( 2 ) كه پاسبان و مهتر پاسبانان باشد ( برهان ) . ( 3 ) ظاهرا مصحف زگال است . ( 4 ) در برهان معنى اول را ندارد و گويد بجول و استخوان شتالنگ ( پژول ) را نيز گويند كه عربان كعب خوانند . ( 5 ) و به عربى فقاع الكرم خوانند ( برهان ) و معنى گل را ندارد .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1494 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )