نرك
- [ بفتح نون و سين راى مهمله ] رده و پره باشد كه به جهت شكار زنند تا شكارى بيرون نرود . كذا فى المؤيد .
مع اللام
نال
- نى باريك [ 1 ] . مثالش حكيم انورى :
شعر « 1 »
آنكه از تجويف نالى ساقى احسان او * جام گه خوزى نهد بر دستها گه عسكرى
و ديگر ريشهء اندرون قلم باشد مثالش هم او [ 2 ] فرمايد :
شعر « 1 »
حملهء تو تنگ كرد عرصهء موقف چنانك * پهلوى خصمان چو نال يك بد گر برشكست « 2 »
و در نسخهء ميرزا و ادات « 3 » نام مرغكى خرد باشد و بمعنى امر بناليدن نيز آيد . مثالش حكيم سوزنى گويد :
بيت
ناله و گريه است بدسگال ترا كار * تا بزيد گو همىگرى و همى نال
و بمعنى ناله كننده نيز باشد چنان كه ناصر خسرو :
شعر
گر باغ تازه روى جوان گشته خند خند * چون ابر نال نال چنين بابكا شدست
و بمعنى ناله و فغان نيز استعمال كنند چنان كه فردوسى فرمايد در يوسف زليخا :
بيت « 4 »
هميدون بزندان درون هفت سال * همى بود با درد و با رنج و نال
نخجل
- [ بفتح نون و جيم و سكون خاى معجمه ] نشكنج باشد كه آن را نيلك نيز گويند [ 3 ] .
مثالش شمس فخرى فرمايد در تعريف اسب :
هامش
( 1 ) - « س » ندارد .
( 2 ) - « ك » : درشكست .
( 3 ) - « س » : آدات .
( 4 ) - كلمه از « ك » است .
( 1 ) نى ميان خالى ( مزمار عربى ) و قلم نويسندگى . و نى ميان پر را نيز گويند كه از آن تير سازند و بمعنى نىشكر هم به نظر رسيده و رودخانهء كوچك و جوى بزرگ را نيز گويند ( برهان ) .
( 2 ) يعنى : انورى .
( 3 ) نخچيل . و در برهان نيز نخچل ضبط شده است .