تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 968

مساهمون:

ص٩٦٨
و بمعنى آواز و صداى جماع نيز آمده . مثال اين معنى سوزنى گويد : بيت « 1 »
من و دو يارك من تاز را بحجره بريم * همى كشيم و سپوزو « 1 » همى كشيم « 2 » و « 1 » سپوز
چنان كشيم و چنان در بريم ما همه شب * كه خواب نايد همسايه را ز فوزافوز

فريز

- [ به راى مهمله . به وزن ستيز ] گياهى است خوش‌بو [ 1 ] . مثالش نزارى قهستانى گويد : بيت
اى كه در بستان جانم شاخ عشق * دست در هم داد چون بيخ فريز
و « 3 » در نصاب بمعنى اذفر « 4 » آورده و گفته : بيت
رازيانج ، باديان . سك ، بوى خوش . اذفر « 5 » ، فريز * نثروشتى را ، پراكنده شمر . مجموع ، گرد
و كبابى باشد * كه از گوشت قديد كنند و در فرهنگ بمعنى گوشت قديد آمده و ديگر بمعنى فراويز جامه نيز آمده . مثالش اين بيت قطران آورده : شعر « 6 »
جاودان در ملك و دولت زى كه باشد بىتو ملك * همچو تن بىجان و جان بىعقل و جامه بىفريز
و بمعنى ستردن مو نيز آورده ؛ سر فريز كرد يعنى سترد . و بمعنى قسمى از صموغ منتن [ 2 ] نيز آمده « 3 » و بيرزد نيز گويند - - و گذشت - - * . مثال اين معنى سوزنى گويد : بيت « 1 »
ز باد و خاك و ز آبند و آتش اين مردم * تو باز چون گه و پشم و فريز و انكژدى

فروز

- يعنى تابش و فروغ . مثالش مولوى گويد : [ بيت ]
اندك‌اندك خوى كن با نور روز * ورنه خفاشى بمعنى بىفروز
و بمعنى روشن كننده و امر بروشن كردن نيز باشد . مثال معنى اول شيخ سعدى فرمايد : بيت
يكى گفتش اى كرمك « 7 » شب فروز * چه بودت كه بيرون نيايى بروز
مثال « 3 » معنى دوم سراج الدين راجى گويد :
هامش
( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « ب » : زنيم . ( ظ - بريم ) . ( 3 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 4 ) - « س » « الف » : اذخر . ( متن تصحيح قياسيست ) . ( 5 ) - « س » : اذخر . ( 6 ) - كلمه از « ن » است . ( 7 ) - « س » : كرمكى .
( 1 ) فرزد . فرزه . فريژ . فريج و فريس . و برهان افزايد و نيز گياهى در نهايت تازگى و سبزى كه از خوردن آن دواب فربه شود . ( برهان ) . ( 2 ) يعنى : بدبو .