بيت « 1 »
بمراد دل او بودم من دى و پرى * بمراد دل خود باشم از امروز فراز « 2 »
دوم بمعنى فرارفتن و درآمدن باشد . شيخ سعدى گويد :
بيت
درين اميد بسر شد دريغ عمر عزيز * كه هرچه در دلم است از درم فراز آيد
سوم عكس نشيب باشد . مثالش حافظ شيرازى گويد :
بيت
مسافران بلا همره بلا باشند * كه مرد راه نينديشد از نشيب و فراز
چهارم بمعنى در پوشيده و بسته باشد و امثال آن . مثالش هم او [ 1 ] فرمايد :
شعر « 3 »
صنعت مكن كه هر كه محبت نه راست باخت * عشقش به روى دل در معنى فراز كرد
و پنجم بمعنى باز كرده و گشوده نيز آمده . مثالش خلاق المعانى فرمايد :
چو مطرح ارچه كه افكندهايم و پى سپريم * بپشتى تو چو مسند شويم سينه فراز
ششم در نسخهء وفائى بمعنى خون « 1 » باشد و در فرهنگ بمعنى جمع نيز باشد . مثالش فردوسى گويد :
شعر « 3 »
بارمان واروند مرد هنر * فراز آورد گونه گون سيم و زر
و ديگر بمعنى بالا نيز آمده . مثالش خلاق - المعانى گويد :
بيت « 3 »
گردون نهاده بر ره تو صد هزار چشم * تا جز فراز ديدهء او گام نسپرى
و بمعنى نزديك و قريب نيز آورده [ 2 ] . مثالش هم او [ 3 ] فرمايد : بيت
رسول مرگ بناگه به من رسيد فراز * كه كوس كوچ فروكوفتند كار بساز
فراويز - سجاف
باشد [ 4 ] . مثالش خاقانى گويد :
شعر
هامش
( 1 ) - « س » ندارد .
( 2 ) - در ديوان فرخى : گر نبودم بمراد دل او دى و پرير - بمراد دل او باشم . . .
( 3 ) - كلمه از « ن » است .
( 1 ) يعنى : حافظ .
( 2 ) در برهان معانى : پهن شده و پخش گرديده و بعد ازين و عقب و پس و زمان و فرود و بلند و بلندى و امر ببلند شدن و بالا رفتن و اسم فاعل آن يعنى بلند شونده و بالا رونده و سركش اعم از اسب و مردم و آلت تناسل و معنى وصل و زياده و زايده و درآمدن و فرارفتن نيز دارد .
( 3 ) يعنى : خلاق المعانى .
( 4 ) فريز نيز به اين معنى است .