شعر « 1 »
اين منم يا رب بصدر مهتر كهتر نواز * از نديمان يافته در خواندن مدحت جواز
و بمعنى امر بنواختن نيز آمده [ 1 ] چنان كه « 2 » ابو الفرج گويد :
شعر « 1 »
دشمنان را بگير و دار طلب * دوستان را بعز و ناز نواز
نياز
- [ بكسر نون ] حاجت و احتياج باشد .
مثالش شيخ سعدى گويد :
شعر « 1 »
بدلدارى آن مرد صاحب نياز * بزن گفت كاى روشنائى بساز
« 3 » و در نسخهء وفائى بمعنى قحط و دوست نيز آمده * [ 2 ] .
نيمروز
- ولايت سيستان [ 3 ] . مثالش شيخ سعدى گويد :
بيت
گر به خرابى فتد از مملكت * گرسنه خسبد ملك نيمروز
و نيز نام نوائى و لحنى از جملهء سى لحن باربد . مثالش شيخ نظامى گويد در تعريف باربد :
بيت
چو گفتى نيمروز مجلس افروز * خرد بى خود شدى تا نيمهء روز
نوروز
- معروف [ 4 ] و در فرهنگ دو نوروز است يكى نوروز بزرگ و آن روز خورداد از فروردينماه باشد يعنى روز ششم و نوروز خاصه نيز گويند . دوم نوروز كوچك و آن را نوروز عامه نيز گويند كه اول روز از فروردينماه باشد و وجه تسميهء اين دو روز « 4 » آنست كه روز اول فروردين جمشيد بآذربايجان رسيد تخت « 1 » زرين مرصع بجواهر بر بلندى رو بمشرق نصب فرمودند
هامش
( 1 ) - « س » ندارد .
( 2 ) - اصل : چنانچه .
( 3 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد .
( 4 ) - « س » : اين روز .
( 1 ) در برهان معنى دلجويى نيز دارد .
( 2 ) در برهان بمعنى حاجتمند و محتاج و آرزومند ( نيازمند . نيازومند . نيازى ) .
و ميل خواهش و اظهار محبت و تحفهء درويشان و شره و حرص و درست برابر شكسته و درشت برابر هموار نيز آمده است .
( 3 ) در برهان معنى نصف روز كه رسيدن آفتاب است به دايرهء نصف النهار نيز دارد .
( 4 ) يعنى روز نو . و ديگر نام روز نخستين از ماه و سال خورشيدى و آغاز اعتدال ربيعى .