تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1418

مساهمون:

ص١٤١٨
بيت
اى بيهنر خوب بچهره خردت كو * خود شرم نيايدت ازين قامت چون ناژ

نيژ

- [ بكسر نون و سكون ياى حطى ] لبلاب باشد يعنى آنچه خود را بر درخت پيچد و بخشكاند و به عربى لبلاب و عشقه گويند .

نژ

- [ بفتح نون ] در فرهنگ بمعنى بيرون كشندهء چيزى و بمعنى دندانهء كليد نيز آمده « 1 » و به اين معنى - بتاى قرشت و زاى تازى [ 1 ] - نيز آمده - - و گذشت - - . *

مع السين

نس

- [ بضم نون ] گرداگرد دهان باشد از بيرون سو [ 2 ] . مثالش شمس فخرى گويد : شعر « 2 »
همچون سگ قصاب نيابد شكم « 3 » سير * در خون ز سر حرص و شره تا ننهد نس
و حكيم انورى نيز گويد در مطايبه : رباعى « 4 »
با من بجدل فروشد اندر كويى * زين كس نس كير گردن كون رويى « 5 » ريشى دارد كه دارد از هر سويى * صد تيز به هار خورده در هر مويى

نوس

- [ به وزن كوس ] قوس قزح [ 3 ] . مثالش خسروانى گويد : شعر
از باد كشت بينى چون آب موج موج * وز نوس ابر بينى چون جزع رنگ رنگ

نتاس

- [ بكسر نون با تاى قرشت ] در مؤيد - الفضلاء بمعنى خوش باشد يعنى بىتشويش و پر فراغت « 6 » و بمعنى همان نس « 7 » مرقوم نيز آيد يعنى گرداگرد دهان [ 4 ] .
هامش
( 1 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 2 ) - « س » ندارد . ( 3 ) - « س » : سكم . ( 4 ) - « س » : بيت ؛ « الف » : شعر . ( متن از « ك » است ) . ( 5 ) - « س » : گردن روى . ( 6 ) - تا علامت ستاره را در صفحهء بعد « الف » در حاشيه دارد . ( 7 ) - « س » : نش .
( 1 ) يعنى تز . ( 2 ) پوز . و در برهان معنى هوش و شعور و عقل هم دارد . ( 3 ) كمان رستم . رنگين كمان و نوسه نيز به اين معنى است . و در برهان معنى تقليد حرف زدن و گفتگوى شخصى كردن نيز دارد . ( 4 ) معنى اخير در برهان نيست .