شعر « 1 »
اشتر مست كف كند هرچه كند تلف كند * ليك نداند اين شتر لذت نوشخوار من
مع الزاء
نخيز
- [ به خاى معجمه . به وزن مويز ] كمين باشد كه بر كسى گشايند . مثالش شمس فخرى گويد :
شعر « 1 »
سپهر بر رخ اعداى او كشيده كمان * زمانه بر ره بدخواه او گشاده نخيز
و مسعود سعد نيز گويد :
شعر « 1 »
حشمتت را نخيز باز حريص * دشمنت را گريز زاغ « 2 » حذور « 3 »
و به - راى مهمله [ 1 ] - نيز به اين معنى آمده « 4 » و در نسخهء حسين وفائى بمعنى موضعى كه در آن درخت كشته باشد نيز آمده و گفته كه آن را در شيراز تخمدان و دانهدان نيز گويند اما درين قول متفردست و در هيچ نسخه اين معنى نيامده [ 2 ] .
نهجيز
- [ به هاء و جيم . به وزن برخيز ] بمعنى پيچيدن باشد و بمعنى پيچ نيز باشد مثالش شمس فخرى گويد :
بيت
چنان ز معدلتش كار مملكت شد راست * كه شد ز زلف بتان باز و صمت نهجيز
نغز
- بمعنى خوب و پاكيزه و بديع باشد [ 3 ] مثالش شيخ سعدى گويد :
بيت
خرد بايد اندر سر مرد و مغز * نبايد مرا چون تو دستار نغز
نيز
- كلمهايست كه در تشريك كلمهء دگر گويند مثالش هم او [ 4 ] گويد :
شعر « 1 »
مرا نيز با شكل اين بت خوشست * كه نقش خوش و قامت دلكش است
هامش
( 1 ) - « س » ندارد .
( 2 ) - « س » : زاخ .
( 3 ) - « ك » : خدور .
( 4 ) - كلمه از « ك » است .
( 1 ) يعنى : نخير .
( 2 ) در برهان بمعنى مردم فرومايه نيز آمده .
( 3 ) در برهان معنى چست و چالاك نيز دارد .
( 4 ) يعنى : سعدى .