تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1311

مساهمون:

ص١٣١١
شعر « 1 »
در دامن عشق دست « 2 » يازيد * مانيد عقيلهء خرد را

مرداد

- مدت ماندن آفتاب در برج اسد [ 1 ] . و نيز روز هفتم از ماه را گويند [ 2 ] . مثال اول شيخ سعدى گويد : شعر
يكى غله مرداد مه توده كرد * ز تيمار وى خاطر آسوده كرد
و مثال معنى دوم مسعود سعد گويد « 3 » : بيت « 3 »
روز مرداد مژده داد بدان * كه جهان شد بطبع باز جوان
و نيز نام فرشته‌اى كه امور ماه مرداد و روز مرداد به دو متعلقست .

مخيد

- [ بفتح ميم و كسر خاى معجمه ] بمعنى چسبيد باشد . مثالش شمس فخرى گويد : بيت
از دل بدخواه او غم نتواند گسيخت * زانكه ز به دو ازل سخت به دو درمخيد
و بمعنى خريد نيز به نظر رسيده [ 3 ] .

موبد

- [ بضم ميم و فتح باء ] دانشمند مغان باشد . مثالش شيخ نظامى فرمايد : شعر
ميان دربست شيرين پيش موبد * بفراشى « 4 » درون آمد بگنبد
و در زفان گويا بمعنى حاكم آفتاب‌پرستان باشد و حسين وفائى - بفتح « 5 » ميم - آورده بمعنى عالم و دانا [ 4 ] .

ميلاد

- نام شهريست كه دار الملك راى هند بود و - بدال مهمله [ 5 ] - به عربى بمعنى وقت تولد باشد .

مزاد

- [ بفتح ميم بازاى معجمه ] نام بازيى و آن‌چنانست كه دو كس روبهم دو تا بايستند و سرها بهم نهند و سر ريسمان بدست گيرند و سر
هامش
( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - كلمه در « الف » بالاى سطر در حاشيه است . ( 3 ) - كلمه از « ك » است . ( 4 ) - « س » : بفراسى . ( 5 ) - « س » : بفيم .
( 1 ) يعنى ماه پنجم از سال شمسى . و صحيح كلمه امرداد است . ( 2 ) جشنى كه پارسيان درين روز كنند جشن نيلوفر نام دارد . ( برهان ) . ( 3 ) و جنبيد و حركت كرد و برفتار آمد ( برهان ) . ( 5 ) صحيح آنست كه عنوان روحانيان زرتشتى است . و در برهان نام شوهر ويسه كه رامين برادر وى عاشق او بود نيز دانسته شده است . ( 6 ) يعنى : ميلاد . و نيز نام پدر گرگين پهلوان ايرانى است . معاصر كيكاوس در شاهنامه .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1311 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )