تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1288

مساهمون:

ص١٢٨٨
شعر « 1 »
هله صياد نگوئى كه چه دامست و چه دانه * كه چو سيمرغ ببيند بجهد مست ز لانه
و در فرهنگ بمعنى صدا و ندا آورده و به همين بيت اول مولوى كه مرقوم شد تمسك شده و بخاطر اين ضعيف مىرسد كه بمعنى آشيان انسب باشد چه بمعنى صدا و ندا در هيچ نسخه نيامده ؛ سوم خانهء زنبور را گويند . شيخ سعدى گويد : شعر
شنيدم كه مردى غم خانه خورد * كه زنبور در سقف آن لانه كرد
كذا فى التحفة و غالبا كه درين بيت نيز بمعنى آشيان باشد [ 1 ] .

لتره

- [ بتاى قرشت و راى مهمله . به وزن بدره ] بمعنى پاره‌پاره باشد و كهنه . مثالش شمس فخرى گويد : شعر « 1 »
آنكه باشد بر جلالت او * اطلس چرخ ژنده و لتره
و در نسخهء ميرزا و مؤيد الفضلاء بمعنى رانده به نظر رسيده و در فرهنگ بمعنى فربه نيز آمده [ 2 ] . و - بضم - بمعنى همان لوترا كه مرقوم شد آورده و بمعنى كسى كه هرچه بشنود نگه ندارد و جاى دگر بگويد نيز آورده [ 3 ] .

لخته

- [ به وزن تخته ] بمعنى لخت و پاره باشد .

لكانه

- [ بكاف و نون . به وزن زمانه ] [ 4 ] روده كه از گوشت و يا از جگر آكنده باشند و به عربى عصيب گويند [ 5 ] . مثالش استاد طيان فرمايد : بيت
گر زانكه لكانه‌ات آرزويست * اينك بميان رانم اندر « 2 »
و شمس فخرى بمعنى اير آورده و گفته :
هامش
( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - در لغت فرس اسدى : اينك بميان ران لكانه .
( 1 ) در برهان معنى دريده شده و پاره گرديده و رانده و دور كرده شده نيز دارد . ( 2 ) در برهان معنى بيكار و كاهل و كمينه يعنى اراذل نيز دارد . ( 3 ) لوتره . و در برهان بمعنى دور كرده و رانده هم آمده است . ( 4 ) مصحف نكانه و معرب آن نقانق است . ( لغت نامهء دهخدا ) . ( 5 ) جگر آكند . مالكانه . سختوبا . جهودانه . چرغند . زونج .