تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1083

مساهمون:

ص١٠٨٣
بيت « 1 »
عارض « 2 » چو شود كناك و نبود صادق * ميدان كه بنزديك طبيب حاذق از خوردن معجون بفسج « 3 » گردد * بر مادهء مرض طبيعت فائق

كنجك

- [ بضم كاف و سكون نون تازى ] چيزى بود كه ديدنش سرور آورد و به عربى طرفه خوانند . و - بفتح كاف - نام درختى است كه آن را سارشكدار و درخت پشه نيز گويند [ 1 ] .

كندك

- [ بضم كاف و فتح دال مهمله و سكون نون ] ريزهء نان باشد .

كوژانوك

- [ بضم كاف و نون بازاى فارسى ] پرهء كليدان را گويند [ 2 ] .

كوكنك

- [ بضم كاف اول و فتح دوم و نون ] مصغر كوكن كه بمعنى جغد باشد . مثالش خيالى سبزوارى گويد : شعر « 4 »
آواز ناى و حسن كجا سير گاه كو * ويرانها و خلق درو همچو كوكنك

كوكلك

[ به وزن كوكنك مرقوم ] در فرهنگ بمعنى غوزهء پنبه كه وا شده باشد آمده [ 3 ] .

كولاك

- [ به وزن روپاك ] موج بزرگ . و كلاك - به وزن خمار - نيز گويند .

كالك

- [ بفتح لام ] مصغر كال بمعنى اخير و لهذا خربزهء نارسيده را كالك گويند [ 4 ] .

كسنك

- [ بسين مهمله و نون . به وزن قسمت ] در فرهنگ غله باشد كه ميان ماش و عدس باشد مقشر كرده بگاو دهند و گاو را خوب فربه كند و كرسنه نيز گويند [ 5 ] .

كزلك

- [ بكسر كاف و لام ] كارد خرد باشد . مثالش مولانا جامى گويد : بيت « 1 »
حرف نوشته بدل طفل خرد * كزلك نسيان نتواند سترد
و بمعنى نوك تيغ و دشنهء كج نيز آمده و در فرهنگ - بكاف فارسى [ 6 ] - آورده و بمعنى نوعى از قلم‌تراش كه سرش برگشته و دنباله‌اش باريك باشد « 5 » حكيم سوزنى نيز گويد :
هامش
( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - در « الف » متن ابتدا عاشق بوده است و بعد خط زده و بالاى سطر افزوده‌اند : عارض . ( 3 ) - بجز « ن » : بنفشج . ( 4 ) - كلمه از « ن » است . ( 5 ) - تا علامت ستاره را در صفحهء بعد « الف » در حاشيه دارد .
( 1 ) گويا از تجزيهء لفظ بلكنجك ( بسيار خوش آيند ) ناشى شده باشد . و كلمه شاهدى هم ندارد ( فرهنگ نظام بنقل از حاشيهء برهان ) . ( 2 ) كوژنوك . تزه . ( 3 ) برهان گويد غوزهء پنبه را گويند كه هنوز نشكفته باشد . ( 4 ) در برهانست كه آن را به عربى خضف خوانند و نيز بمعنى كدوى استاد حجام آورده است . ( 5 ) : رعى الحمام عربى ( برهان ) . كرشنه ( در تداول مردم قزوين ) . ( 6 ) يعنى : گزلك .