تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1081

مساهمون:

ص١٠٨١
منظومه گويد : بيت
كليك و كليچك كلك راست نام * كه خنصر بخواند بتازيش عام
« 1 » و كليچك نيز بمعنى انگشت كوچك باشد . مثالش در بيت مرقوم گذشت * . و كيك در مؤيد بمعنى مردم نيز آورده [ 1 ] .

كوچك « 2 »

يعنى خرد مطلقا . و نيز نام يكى از دوازده مقام موسيقى باشد . مثال اين معنى شاعر گويد در ذكر مقامات : بيت
عشاق مرا قد حسينيست چو راست * در پردهء بوسلى رهاوى و نواست چون گشت بزرگ در صفاهان و عراق * زنگوله حجاز و كوچك اندر بر ماست

كاروانك

- پرنده‌ايست دراز گردن كه او را چغنك « 3 » و چوبينه نيز گويند [ 2 ] .

كاوك

- به وزن و معنى كابوك « 4 » كه آشيان مرغان باشد [ 3 ] .

كبيتك

- [ بضم كاف و فتح باى موحده و تاى قرشت و سكون ياى حطى ] سنبه كه بدان آسيا تيز كنند [ 4 ] .

كچك

- [ بجيم فارسى . به وزن نمك ] جانوريست كه مشك را درد و او را مشكدر نيز گويند . و - بضم كاف - در تحفة السعادة بمعنى كيك باشد كه به عربى برغوث گويند [ 5 ] .

كردك

- [ بكسر كاف و سكون راى مهمله و فتح دال ] لغز باشد كه از يكديگر پرسند و آن را چيستان نيز گويند [ 6 ] .

كفچك

- [ بفتح « 5 » جيم فارسى به وزن كردك ] بمعنى دامن زين باشد . مثالش سراج سگزى « 6 » گويد : بيت
از پى كفچك زين فرست صاحب خلد * گر بخواهى دهد از چادر حورا اطلس
كذا فى الفرهنگ .

كاسجوك

- [ به سكون سين مهمله و ضم جيم ] خارپشت باشد [ 7 ] . مثالش مولوى معنوى گويد : بيت « 7 »
از آن پيچد « 8 » دل من همچو مارى * كه هجرانش برو چون كاسجو كست « 9 »

كندوك

- [ به وزن مفلوك ] ظرفى بزرگ كه از گل سازند و گندم و غيره در آن كنند و كندو نيز گويند [ 8 ] .
هامش
( 1 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 2 ) - اين لغت و شرح آن از « ك » است . ( 3 ) - « الف » : جغنك . ( 4 ) - « س » : كابك . ( 5 ) - « س » : بفتح و . ( 6 ) - « س » : سكرى . ( 7 ) - « س » ندارد . ( 8 ) - « س » : بيحد . ( 9 ) - « س » « الف » : كاسجو گشت . ( متن از « ب » است ) .
( 1 ) در برهان بفتح اول نام حشره‌اى است ( كك ) كه عربان برغوث خوانند و نيز رجوع به كچك شود . ( 2 ) برهان گويد كاردانك نيز آمده است ( مصحف كاروانك ) و به عربى كروان خوانند بفتح اول و دوم . و رشيدى بجاى چغنك . چفتك ضبط كرده است . ( 3 ) برهان كاوك بفتح ثالث را مخفف كاواك دانسته است بمعنى پوچ و ميان تهى . ( 4 ) آسيازند . ( 5 ) معنى اخير را برهان ندارد . ( 6 ) ظاهرا مصحف بردك . پردك . اغلوطه . احجيه ( عربى ) . برد . پرد . ( 7 ) كاسجك . ( 8 ) معرب آن كندوج است . ( برهان ) گندوله .