تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1086

مساهمون:

ص١٠٨٦

كليك

- [ بفتح كاف و سكون باء ] كف دست را گويند [ 1 ] .

كلوك

- [ بفتح كاف و ضم لام ] جوان امرد باشد و بمعنى شطاح و بىحيا نيز آمده [ 2 ] . مثالش حكيم سوزنى فرمايد : [ بيت ]
منم كلوك خر افشار و كنگ خشك سپوز * حرامزاده و قلاش و رند و عالم سوز

كرك

- [ بضم كاف و سكون راء ] مرغ خانگى كه از تخم بازايستد و سست شود كويند كرك شد . مثالش جام‌جم : بيت
طفل را نيست بهتر از دايه * كرك داند نهفتن خايه
و سوزنى نيز گويد « 1 » : [ بيت ]
خروس همه اهل فضلست و هست * پديد آمده تاجدار از نژاد دگر فاضلان ماكيانان كرك * نيارند در پيش او خايه داد
و بمعنى پشم نرمى كه از بن موى بز رويد نيز آمده و آن را به شانه برآرند . و بر گرهى كه در مو افتد نيز اطلاق كنند و كلك - به لام - نيز گويند چنان كه « 2 » شيخ نظامى گويد در تيمار داشتن مادر مجنون مجنون را [ 3 ] : بيت « 3 »
گه شست به آب ديده رويش * گه برد به شانه كلك مويش

كاوك

[ بفتح واو ] همان كاواك مرقوم . مثالش سراج الدين راجى گويد : [ بيت ]
كاوك كند به تير دوم تير اولين * زان دست زيب يابد چون قبضهء كمان

كاغك

- [ بفتح غين معجمه ] نشاط باشد .

كندرك

- [ بضم كاف و دال مهمله و فتح راى مهمله ] علك باشد كه خايند .

كجك

[ بفتح كاف و جيم تازى ] خنبره باشد يعنى خم كوچك دراز [ 4 ] .

كژك

- [ بفتح كاف و زاى فارسى ] قلاب باشد . و بمعنى آن آهن سر كج كه پيلبانان بر سر پيل زنند و انكژ نيز گويند - و گذشت - نيز آمده [ 5 ] مثال اين معنى امير خسرو گويد :
هامش
( 1 ) - اين جمله و شعر بعد آن از « ب » است . ( 2 ) - اصل : چنانچه . ( 3 ) - « س » ندارد .
( 1 ) بمعنى دست نيز هست در برهان كه به عربى يد گويند . ( 2 ) بمعنى ملك نيز هست كه دانه‌ايست بزرگتر از ماش . ( برهان ) . ( 3 ) اين معنى در برهان نيست و ذيل لغت كلك نيز ندارد . ( 4 ) معانى ديگرى نيز دارد كه مرادف كجك است . به كجك رجوع كنيد . ( 5 ) كژه .