تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1041

مساهمون:

ص١٠٤١

كرداد

- [ به راء و دال مهملتين . به وزن فرهاد ] بمعنى بنياد ديوار باشد [ 1 ] .

كاسه‌رود

- رودى معروف [ 2 ] . مثالش فردوسى گويد : بيت
به سختى گذشت از سر كاسه‌رود * جهان از يخ و برف پر كاسه بود

كافد

- يعنى شكافد [ 3 ] . مثالش شاعر گويد : بيت « 1 »
هر آن كو از هنر بسيار لافد * سر خود را بتيغ « 2 » طعنه كافد

كزاد

- [ به زاى معجمه . به وزن نهاد ] جامهء كهنه باشد . و - به راى مهمله - [ 4 ] نيز به نظر رسيده .

كالبد

- [ به سكون لام و فتح باى تازى ] و - بضم باء نيز به نظر رسيده - تن و بدن باشد . مثالش « 3 » شيخ سعدى گويد : بيت « 1 »
اى كه مىپرسى خرد به يا روان * من بگويم گر تو دارى استوار
آدمى را عقل بايد در بدن * ورنه جان در كالبد دارد حمار
« 4 » و بر دگر قالبها نيز اطلاق كنند و قالب معرب آنست * .

كبود

- رنگ معروف [ 5 ] و نيز نام كوهى است .

كنابد

- نام آن مقام كه آنجا كوهيست كه گودرز در جنگ يازده رخ آنجا فرود آمد [ 6 ] .

كفد

- [ بفتح كاف و فاء ] يعنى از هم بازشكافد و بطرقد . مثالش ابو شكور گويد : بيت « 1 »
پرد روحش از ديدن برز او * كفد مغزش از هيبت گرز او

كوه اسد

- كوهى است كه از آن آتشى درخشد و هرگز فروننشيند .

كزبود

- [ به زاى تازى و باى موحده . به وزن محمود ] بمعنى كدخدا باشد . كذا فى التحفة .

كشف‌رود

- نام رودى كه سام اژدها را در حوالى آن كشت [ 7 ] . مثالش فردوسى گويد :
هامش
( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « س » : بطيغ . ( 3 ) - كلمه از « ب » است . ( 4 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد .
( 1 ) كرداده ( برهان ) . ( 2 ) در شاهنامه آمده است . ( 3 ) و نيز بمعنى تركاند و جستجو كند ( برهان ) . ( 4 ) يعنى : كراد . ( 5 ) آبى رنگ . برنگ آسمان . ( 6 ) به گنابد ، معرب آن جنابد ، گناباد امروزى كه ناحيتى است بخراسان توجه شود . ( 7 ) از شعب هرىرود و سرچشمهء آن از كوههاى هزار مسجد است بخراسان . ( از حاشيهء برهان ) .