شعر « 1 »
هر سخنى كز ادبش دورى است * دست در ان مال كه دستوريست
دى
- [ بفتح دال ] نام ماه دهم از سال شمسى و آن ماه اول زمستانست « 21 » . مثالش امير خسرو گويد :
بيت
بجان مىداد راحت ديدن وى * چو برف اندر تموز و شعله در دى
و بكسر دال معروف « 22 » كه به عربى امس گويند مثالش جمال الدين عبد الرزاق گويد :
بيت
گر بتابى قرعنانش بجهد از سر دى * تا بدانجاى « 2 » كه دى صورت فردا دارد
داى
- هر چنه از ديوار را گويند . مثالش مولانا جامى گويد :
شعر
پى ديوار ايمان بود كارش * ولى بد چار داى از چار يارش
دامنى
- سرانداز زنان باشد كه بتازى مقنعه گويند . مثالش امير خسرو گويد :
بيت « 3 »
مر اين شه را حق آن شه افكنى داد * كه بر سرهاى شاهان دامنى داد
كذا فى الفرهنگ .
دوستگانى
- شرابى باشد كه با معشوق خورند « 23 » و بعضى گفتهاند پيالهايست كه كسى در نوبت خود به ديگرى دهد مثالش شاعر گويد :
بيت
بنشين بنشاط و كامرانى * با دوست بنوش دوستگانى
و بمعنى شرابى كه دوستان بدوستان دهند كه به ياد فلان بنوش نيز به نظر رسيده . مثالش عبد الواسع گويد :
بيت « 3 »
همى خواست سلطان عالم كه نوشد * بديدار تو بادهء ارغوانى
چو در مجلس او تو حاضر نبودى * فرستاد نزديك تو دوستگانى
و ازين بيت لامعى جرجانى مفهوم مىشود كه دوستگانى بمعنى با يكديگر شراب خوردن و
هامش
( 1 ) كلمه از « ن » است .
( 2 ) بجز « ن » « ب » : آنجائى .
( 3 ) كلمه در « س » نيست .
( 21 ) در برهان معنى نام ملكى كه تدبير امور و مصالح دى ماه و روز دى به مهر و ديبا دين و ديبا ذر به دو متعلق است نيز دارد .
( 22 ) يعنى : ديروز .
( 23 ) در برهان دوستكامى نيز به اين معنى است و معنى ساغر و پيالهء بزرگ نيز دارد . و آنجا با كاف تازى ضبطست يعنى : دوستكانى .