ديدهگاه
- جاى نشستن ديدبان « 1 » مطلقا مثالش جلالى گويد :
بيت « 2 »
خروشى برآمد از آن ديدهگاه * كه فردا بيايد ز ايران سپاه
و بحذف الف « 21 » نيز آمده چنان كه « 3 » خواجه [ حافظ ] فرمايد :
بيت
گو غنيمت شمار صحبت ما * كه تو در خواب و ما بديده گهيم
دهان دره -
گشودن دهان باشد بسبب كثرت ملال و خمار و خواب .
دهره -
[ به وزن بهره ] حربهء باشد كه مردم گيلان دارند كه بساطور ماند و دستهء بر آن نشانند . مثالش حسين وفائى فرمايد :
بيت
دهر قصاب ناجوانمردست * دهرهاش بهرهء رقاب و صدور
چون كسى گر در ان ازو خواهد * او اشارت كند سوى « 4 » ساطور
اما در سامى مسطورست كه دهره شمشيريست كوچك كه هر دو طرف آن تيز باشد و سرش باريك باشد همچو سنان نيزه « 22 » .
دوشيزه -
يعنى باكره . مثالش كمال اسمعيل گويد :
شعر « 5 »
دوشيزگان خاطر من بين كه غنچهوار * بر رخ گرفتهاند ز تو شرمسار دست
دريوزه و درويزه
- هر دو بمعنى گدائى باشد . مثالش سعدى گويد :
بيت « 2 »
كه پيرى بدريوزه شد بامداد * در مسجدى ديد و آواز داد « 6 »
و مولوى معنوى نيز فرمايد :
بيت
دريوزهاى دارم ز تو در اقتضاى آشتى * فرمودهاى دى نكتهاى جان را براى آشتى
و در فرهنگ به ازاى فارسى « 23 » آمده .
هامش
( 1 ) « ن » : ديدهبان .
( 2 ) كلمه در « س » نيست .
( 3 ) اصل : چنانچه .
( 4 ) « س » « الف » : بسوى .
( 5 ) كلمه از « ن » است .
( 6 ) در « ب » شاهد ذيل از سعدى آمده است :ننازم بسرمايهء فضل خويش * بدريوزه آوردهام دست پيش( 21 ) يعنى : ديدهگه .
( 22 ) در برهان بمعنى داس نيز هست .
( 23 ) يعنى : درويژه .