تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 558

مساهمون:

ص٥٥٨
و در تحفه درستان / به وزن درخشان / به اين معنى آمده و در فرهنگ بمعنى بيعانه و مژدگانى نيز آمده .

درخشان

- تابان باشد ، مثالش شاعر « 1 » گويد : [ بيت ]
درخشان دو رخشان چو شمس و قمر * درفشان دو « 2 » لبشان چو شهد و شكر

درخشيدن

- بمعنى تابيدن باشد .

دبيرستان و دبستان

- هر دو بمعنى مكتب خانه باشد « 3 » . مثال اول حكيم سنائى گويد : بيت
عقل را خواهى كه تا اندر عقيله‌ات نفكند * گوش گيرش در دبيرستان الرحمن « 4 » در آر
و مثال دوم حكيم خاقانى گويد : شعر « 5 »
مرا دل پير تعليمست و من طفل زبان دانش * دم تسليم سر عشر و سر زانو دبستانش
« 6 » و از لفظ دبيرستان معنى مكانى كه دبيران باشند و دفترخانه مستنبط مىشود اما در هيچ نسخه به اين معنى نيامده . و دبستان مخفف « 7 » ادبستان باشد *

درزن

- سوزن باشد « 21 » . مثالش هم او فرمايد « 22 » : بيت
همه بىمغز و از كون يافته قدر * كه از سوراخ قيمت يافت درزن « 8 »

ديوجان

- يعنى سخت جان « 23 » .

دست‌خون

- آن دست قمار را گويند كه در آن بجان گرو بندند چنان كه حكيم خاقانى گويد : بيت « 5 »
در قمرهء زمانه فتادى بدستخون * وامال « 9 » كعبتين كه حريفيست بس دغا

داميدن

- [ بميم به وزن باريدن ] بر زبر « 10 »
هامش
( 1 ) « ن » : خواجو . ( 2 ) « س » « الف » : چو . ( متن از « ن » است ) . ( 3 ) كلمه از « ن » است . ( 4 ) « ب » : به الرحمن . ( 5 ) كلمه در « س » نيست . ( 6 ) از اينجا تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 7 ) « ب » : از ادبستان . ( 8 ) در حاشيهء « الف » به خط جديد افزوده شده : « و در مازندران تمام درزن گويند » . ( 9 ) « س » : وامان ؛ « ب » : و رمال . ( 10 ) بجز « ب » و « ن » : زير . ( 21 ) و معنى كسى كه حلقه بر در زند نيز در برهان آمده است . ( 22 ) يعنى : خاقانى . ( 23 ) در برهان معنى مردم پير و سالخورده و شيطان صفت و بد نفس و دلاور نيز دارد .