از بيمارى در امعاء مانده باشد . و در فرهنگ [ بضم دال ] مرضى است كه مانند گرهى در درون شكم بهم رسد و در تحفة السعاده [ بفتح دال ] به اين معنى باشد « 21 » .
دول
- آنچه بر بالاى آسيا نصب كنند كه گندم از آن در آسيا رود و در نسخهء ميرزا بمعنى مرد سفله آمده ، مثالش حكيم انورى گويد در طلب شراب :
بيت « 1 »
گر نفرستى بماندم « 2 » اندر غم * وين دول غلام جست ناگاده
و بمعنى مكار و بيحيا نيز به نظر رسيده و بمعنى دلو آبكشى نيز آمده و بمعنى برج دلو نيز به نظر رسيده چنان كه حكيم سنائى « 3 » گويد :
شعر « 1 »
باز دو پيكر و ترازو و دول * از هوا « 4 » يافت بهره بيش ممول
و بمعنى تير كشتى نيز آورده « 22 » ، مثال اين معنى سراج الدين راجى گويد :
[ بيت ]
دول كشتى ، بر فلك گه سود سر * گه نهان مىگشت در موج خطر
دست فال و دست لاف
- در نسخهء ميرزا هر دو بمعنى سوداى اول باشد . مثالش معروفى گويد :
بيت « 1 »
دست فالى جود « 5 » او كرده * گرد از بحر و كان بر آورده
دارخال
- [ بكسر راى مهمله با خاى معجمه ] درخت نونشانده باشد كه نهال نيز گويند ، كذا فى الشرفنامه و در شرح سامى فى الاسامى « 6 » مسطور است كه « دار خال هو اغصان « 7 » تنقل من موضع الى موضع آخر للغرس » « 23 » . مثالش شهاب الدين فرمايد :
بيت
تو گفتى مگر « 8 » دار خال بهشت * بياورد رضوان درين باغ كشت
و دال خال نيز به نظر رسيده كه [ بجاى را لام ]
هامش
( 1 ) « س » ندارد .
( 2 ) « ن » : بمانم .
( 3 ) « ب » : سراج الدين راجى .
( 4 ) « س » : هو .
( 5 ) « س » : چود .
( 6 ) دو كلمه از « ن » است .
( 7 ) بجز « س » : هو الاغصان .
( 8 ) « ب » : يكى .
( 21 ) در برهان معنى وسط هر چيز و بازگونه و لطيفهء ربانى كه به زبان در نيايد نيز دارد .
( 22 ) در برهان معنى كيسه و خريطه و بضم اول و فتح ثانى ، پوست بيخ درخت زيتون هندى و جمع دولت عربى نيز دارد .
( 23 ) در برهان معنى درخت پيوند نكرده نيز دارد .