تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 867

مساهمون:

ص٨٦٧
ميرزا بازيى باشد كه بيك پا برجهند و لگد بر سينهء هم زنند و در تحفة السعادة شيبك « 1 » به نظر رسيده بكسر شين و سكون ياء و فتح باء « 2 » .

شبك

- [ بكسر شين و سكون باء ] دوك باشد و بمعنى گردهء دوك نيز آمده .

شبكوك

- [ بباى تازى و كاف به وزن مفلوك ] درويشى كه شب بر بلنديها برآمده همسايگان و نزديكان را دعا كند بآواز بلند و صبح بدر خانه‌ها رود بدريوزه . مثالش « 3 » شيخ سعدى گويد : بيت
زهى جو فروشان گندم نماى * جهانگرد و شبكوك و « 4 » خرمن گداى

شتاك

- همان ستاك بسين مهمله كه گذشت يعنى شاخ نو كه از بن درخت سرزند و نازك « 5 » باشد . منصور شيرازى گويد : بيت
سر درخت امل گشته بود پژمرده * به آب جود تو از بيخ تازه كرد شتاك

شرك

- [ بكسر و فتح شين و سكون راى مهمله ] در نسخهء ميرزا مرض حصبه باشد و بمعنى خرقه كه دارو در آن بندند نيز آمده و در شرفنامه همين بمعنى دوم آمده و بس و در فرهنگ بمعنى جوششى كه به عربى شرا گويند شرك بفتحتين آمده « 21 » .

شفك

- [ بفتح شين و فاء ] بىهنر و نادان و جلف باشد . مثالش استاد رودكى گويد : بيت
پنداشت همى حاسد كو باز نيايد * باز آمد تا هر شفكى ژاژ نخايد
و در نسخهء ميرزا بجاى فاء غين معجمه « 22 » آمده . « 23 » .

شكانك

- [ بفتح و كسر شين و فتح نون ] حوصلهء مرغان كه آن را ژاغر نيز گويند و گذشت .

شلكك

- [ بكسر شين و سكون لام و فتح كاف ] در نسخهء ميرزا ناودان باشد كذا فى التحفه و در فرهنگ بمعنى سوراخى كه در ديوار كنند كه ممر آبهاى كثيف و آب باران باشد و مورى نيز گويند آمده « 6 » .

شيك

- [ به وزن نيك ] بمعنى دست و پائى آمده كه در آن قوت نباشد ايضا منه « 24 » . مثالش شاعر گويد « 25 » :
هامش
( 1 ) بجز « س » . شينيك . ( 2 ) « س » : سكون باء و فتح تاء . ( 3 ) « س » : مثالش . ( 4 ) واو از « الف » و « ن » است . ( 5 ) « س » : نارك . ( 6 ) كلمه از « ن » است . ( 21 ) در برهان بمعنى شاهراه و بسط و بيان حقيقى راه و جوشش كه كودكان را بهم رسد و جدرى ( - آبله ) گويند نيز هست . ( 22 ) يعنى : شغك . ( 23 ) در برهان به سكون ثانى بمعنى كهنه و فرسوده و از هم در رفته نيز دارد . ( 24 ) يعنى : از فرهنگ . ( 25 ) در حاشيهء برهان بنقل از جهانگيرى شعر را از استاد بلعمى دانسته است .