تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 865

مساهمون:

ص٨٦٥
شعر « 1 »
چو پيش آرند كردارت بمحشر * فرومانى چو خر در جاى شلكا « 2 »

شفترك

- [ بكسر شين و سكون فاء و فتح تاى قرشت و راى مهمله ] نباتيست كه علف شتر شود و باصفهان خاكشى خوانند و به عربى خمخم خوانند بكسر هر دو خاى معجمه و سكون ميم « 3 » و آن تخم خوب گلانست * . مثالش احمد اطعمه گويد : شعر « 1 »
شفترك شير بايدش ، نتوان * بچهء خرد داشت بىدايه

شب چك

- [ بكسر با و فتح جيم فارسى ] يعنى شب برات كه شب نيمهء شعبان باشد زيرا كه چك ، برات باشد . مثالش سراج الدين راجى گويد : بيت
اگر خواهى چك آزادى از نار * شب چك را به بيدارى بروز آر

شكك

- [ بفتح شين و كاف ] همان دوژه كه گذشت يعنى خارى كه بدامن آويزد . « 22 »

شاشك و شوشك

- [ هر دو بفتح شين دوم ] بمعنى همان چهار تار باشد مثال لغت دوم را استاد فرخى فرمايد : شعر « 1 »
گهى رباب زنى گاه بربط و گه چنگ * گهى چغانه و طنبور و شوشك و عنقا
و عنقا نام سازيست از فحواى اين بيت ، اما در بعضى نسخ عنقا نام نوائى از نواهاى موسيقى باشد « 4 » و هندو شاه نيز گويد : [ بيت ]
چنان تشويش زايل كردى از دور * كه نالان نيست در بزم تو شوشك
و در نسخهء ميرزا شاشك بمعنى تيهو آمده « 23 » .

شكاشك و شكشك

- [ هر دو بفتح شينين معجمتين ] آواز پاى باشد در وقت رفتن . كذا فى المؤيد .

شوكك

- [ بضم شين و فتح كاف ] بادريسهء دوك باشد و شولك به لام نيز آمده و آن را شنگرك نيز خوانند « 24 » .

شرزدك

- [ بكسر سين و راى مهمله و سكون زاى معجمه و فتح دال مهمله ] آلوى كوهى را
هامش
( 1 ) كلمه از « ن » است . ( 2 ) « ب » : . . . شلكاب . در منابع ديگر : بميان . . . ( 3 ) تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 4 ) جمله و شعر بعد آن از « ب » است . ( 21 ) در برهان معنى طنبوره نيز دارد . و گويد بمعنى آواز پاى نيز هست . ( 22 ) در حاشيهء برهان احتمال داده شده است كه در معنى اخير مصحف شكشك باشد . ( 23 ) در برهان شوشك نيز اين معنى را دارد . ( 24 ) در برهان شوكك نيامده است .