تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 856

مساهمون:

ص٨٥٦
و شهرير نيز گويند بحذف واو مثال معنى اول شرف الدين شيرازى مؤلف تاريخ وصاف فرمايد : [ بيت ]
بشهريرت سهيل آيد پديدار * همى تابنده همچون جبههء يار
مثال معنى دوم لبيبى گويد : بيت
چو در روز شهرير آمد به شهر * ز شادى همه شهر را داد بهر
و شهريور در فرهنگ نام ملكى نيز باشد كه موكل است بر آتش و فلزات و تدبير مصالحى « 1 » كه در ماه شهريور واقع شود به دو متعلق است مؤيد اين معنى حكيم فردوسى گويد : بيت
ز شهريورت باد فتح و ظفر * بزرگى و تخت و كلاه و كمر

شذكار

- [ بفتح شين و سكون ذال معجمه ] زمينى كه شيار « 2 » كرده باشند و تخم افكنده . مثالش شمس فخرى فرمايد :
زمين خاطر كردم شيار و تخم ثنات * در آن فكندم تا خود چه آيد از شذكار
و شنكار نيز گويند « 3 » . كذا فى التحفه و شنكار نام داروئيست نيز كه آن را حسن الحمار « 4 » گويند به عربى و در فرهنگ بضم شين آمده . شذكار و شديار هر دو بمعنى زمينى كه به جهت زراعت شكافته باشند . « 1 » ناصر خسرو نيز فرمايد : بيت
گل خوشبوى پاكيزه است اگر چند * نرويد جز كه در سرگين و « 5 » شذكار
و حكيم سنائى نيز فرمايد : بيت
گاهت از راه مزرعت فكند * جرم كيوان چو خوك در شدكار *

شذيار

- [ بذال معجمه و ياى حطى ، به وزن پروار ] در تحفه زمينى باشد كه گاو رانده باشند كه تخم بكارند . « 21 » .

شور

- مشغله و آشوب و غوغا باشد . مثالش شيخ سعدى گويد : بيت
نه مطلب كه آواز پاى ستور * اگر عشق دارى سماعست و شور
و ديگر بمعنى بر هم زننده و آميزنده و بمعنى امر به اين معنى آمده ؛ مشور يعنى بر هم زده مشو و غوغا مكن . چنان كه حكيم اسدى گويد : بيت
بهر كار در زور كردن مشور * كه چاره بسى جاى بهتر ز زور
و ديگر در فرهنگ بمعنى ورزيدن نيز آورده مثالش هم او « 22 » گويد : بيت
هامش
( 1 ) « س » : مصاع . ( 2 ) « س » : سيار . ( 3 ) از اينجا تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 4 ) « س » : حشن ابخار . ( 5 ) « س » واو ندارد . ( 21 ) در برهان معنى شيار هم دارد يعنى زمينى كه جهت زراعت بشكافند . ( 22 ) يعنى : اسدى .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 856 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )