شكرد
- [ بكسر شين و فتح كاف « 1 » و راى مهمله ] يعنى شكار كند و شكند « 21 » . مثال معنى اول « 2 » حكيم انورى گويد :
بيت « 3 »
چو باز و شكرد ، صيد و چه كبك و چه گرگ * چه اسب او گذرد راه او چه بحر و چه بر
مثال معنى دوم اخسيكتى فرمايد :
بيت « 4 »
در نبندد شكسته بند قضا * هركرا دست كين تو شكرد
شمليد
- [ بميم و لام ، به وزن بخشيد ] همان شنبليت مرقوم باشد و شنبليد هم به اين معنى است . و نيز نام گليست زرد و خوشبو . مثالش مسعود سعد فرمايد :
بيت
بضعف ضميرانش تن ، بخم خيزرانش قد * بلون شنبليدش رخ برنگ ياسمينش « 5 » بر
« 6 » و حقيقت اين دو لغت بعنوانيست كه در شنبليت « 7 » مرقوم شد و مراد از گل زرد گل سورنجانست .
شخوليد
- [ به خاى معجمه و لام ، به وزن شكوخيد « 8 » ] يعنى پژمرده شد و بمعنى صفير زد نيز باشد مثالش مولوى فرمايد « 9 » :
شعر « 3 »
مىشخوليدند هر دم آن نفر * بهر اسبان كه هلابين آبخور
شكهد
- [ بفتح شين و ضم كاف ] همان شكوهد مرقوم بمعنى اول . هم او « 22 » گويد :
بيت « 4 »
آن كبوترشان ز بازان نشكهد * باز سر پيش كبوترشان نهد
و اخسيكتى نيز گويد :
بيت « 4 »
اى اميد جهان بدولت تو * از تو چشم جهان همى شكهد
شاد
- يعنى خوشحال و فرحناك . مثالش شيخ سعدى گويد :
بيت « 4 »
بگير اى جهانى به روى تو شاد * جهانى كه شادى به روى تو باد
و در فرهنگ بمعنى بسيار و پر نيز آمده و شاداب يعنى پر آب و بمعنى شراب نيز آورده و شادخوار يعنى شراب خوار . « 6 » و شاد خوار زنان فاحشه را گويند و بعد از اين مىآيد .
شكوفد
- [ بفتح شين و فاء ] يعنى بشكفد و شكافته شود . مثالش شيخ نظامى گويد :
[ بيت ]
بچاره گشوده شود كار سخت * به مدت شكوفد بهار از درخت
هامش
( 1 ) سه كلمهء اخير را « الف » در حاشيه دارد .
( 2 ) « س » « الف » : مثال بكسر شين بمعنى اول .
( متن از « ب » و « ن » است ) .
( 3 ) كلمه از « ن » است .
( 4 ) « س » ندارد .
( 5 ) « الف » : ياسمنش .
( 6 ) از اينجا تا پايان مطلب را « الف » در حاشيه دارد .
( 7 ) « س » : سنبليت .
( 8 ) « س » شكوليد .
( 9 ) « ن » « ب » : معنوى مثنوى .
( 21 ) در برهان معنى علاج و چاره كردن نيز دارد .
( 22 ) يعنى : مولوى .