پسران كيقباد :
شعر
پسر بد مر او را خردمند چار * كه بودند ازو در جهان يادگار
نخستين چو كاوس با آفرين * كى آرش دگر بد سوم كى پشين
چهارم كى ارمين كجا داشت نام * سپردند گيتى بآرام و كام
اشپش
- جانورى كه در بدن آدمى متكون شود و [ بحذف همزه « 21 » ] نيز آمده .
آغوش
- همان آگوش مرقوم كه گذشت و كنيزك را نيز گويند . مثال هر دو معنى شيخ سعدى گويد :
شعر
مگر پاسبانت فراموش شد * كه دستت در آغوش آغوش شد
و در فرهنگ بمعنى بنده آمده و بيت مرقوم به اين معنى نيز مناسبست . هم او « 22 » مؤيد اين معنى گويد « 1 » :
بيت
اى خواجهء ارسلان و آغوش * فرمانبر خود مكن فراموش
اسكالش
- [ بكسر همزه و لام ] بمعنى انديشه و فكر باشد . مثالش مولوى معنوى « 2 » گويد :
شعر
او نمىخندد ز ذوق مالشت * او همى خندد بر آن اسكالشت
انبارش
- [ بفتح همزه و كسر راى مهمله ] آنچه جوف چيزى به آن پر كنند و به عربى حشو گويند .
ارقش
- [ به راى مهمله و قاف به وزن لرزش ] در نسخهء ميرزا و ديگر نسخ بمعنى كاروان باشد .
اگنش
- [ بفتح همزه و سكون كاف فارسى و كسر نون ] برآوردن ديوار باشد و جز آن « 23 » كذا فى ادات الفضلاء « 3 »
اخروش
- خروش باشد . مثالش استاد منوچهرى گويد :
شعر
شادى و خوشى امروز به از دوش كنم * بچمم ، دست زنم ، نعره و اخروش كنم
مع الغين
آريغ
- « 4 » [ بمد الف و كسر راء مهمله ] كينه و نفرتى باشد كه از قول يا فعل كسى در دل نشيند .
مثالش شمس فخرى گويد :
شعر
آه از جفاى زمانه چند رسد * بدل خسته محنت و آريغ « 4 »
و خسروانى نيز گويد :
شعر
آه از غم آن نگار بد مهر * كا ريغ زمن بدل گرفته
آمرغ
- [ بمد الف و فتح ميم ] اندكى از چيزى باشد . مثالش حكيم كسائى گويد :
شعر
از عمر نماندست بر من مگر آمرغ * وز كيسه نماندست بر من مگر آخال « 24 »
و در تحفه و معيار جمالى به اين معنى آمده و قول كسائى مؤيد ايشانست و شمس فخرى نيز فرمايد :
شعر
سيل ستم حادثه بنياد مرا كند * وز مايهء اميد نمانده است جز آمرغ
و حكيم سنائى بضم ميم آورده و گفته :
شعر
بيكى دلو سير گردد مرغ * صد درم مر مرا شود آمرغ
هامش
( 1 ) در نسخهء « س » اينجا عبارت « همان آگوش . . . » تكرار شده است .
( 2 ) اين كلمه در « ب » نيست .
( 3 ) « ب » « س » : آداب الفضلاء ؛ « ن » : فى الادات .
( 4 ) در « الف 2 » : آزيغ . و در برهان قاطع نيز اين صورت هست .
( 21 ) يعنى : شپش .
( 22 ) يعنى : سعدى .
( 23 ) لغت اشكنش نيز به اين معنى است .
( 24 ) آخال ، چيزهاى افكندنى و بيكار و سقط مانند پوست ميوه و تراشهء چوب و خس و خاشاك كه به عربى حشو گويند . و آقال نيز به اين معنى است .