و در شرفنامه نام درختى نيز باشد .
اشاق
- [ بفتح همزه ] غلام بچه باشد و شاق نيز گويند . مثالش شيخ نظامى گويد :
شعر
بفرمود اشاقان درگاه را * زدن بر لب جوى خرگاه را
المالق
« 1 » - [ بفتح همزه و لام دوم و سكون لام اول ] نام ولايتى است . كذا فى المؤيد .
آروق
- به وزن و معنى همان آروغ مرقوم باشد . « 21 » مثالش جام جم :
شعر
با چنان خوردن و چنان آروق * كى برى رخت خويش بر عيوق
الياق
« 2 » - [ بضم همزه ] قسمى از جامه باشد مثالش بسحق گويد :
شعر
آن قامت دراز كه زناج بركشيد « 22 » * الياق « 3 » نان پهن « 4 » بقدش قصير شد .
و احمد اطعمه نيز گويد :
شعر
تليه را پوشد كدو « 5 » الياق « 6 » سبز از خرمى « 7 » * مىدهد چنگال « 23 » خرما را قباى ششترى
و الياغ « 8 » نيز به نظر رسيده ، كه بجاى قاف غين باشد .
اياق
- « 9 » همان اياغ مرقوم و [ بمد ] « 24 » نيز آمده چنان كه خواجوى كرمانى گويد :
شعر
چون لب آياق بر لب مىنهد همچون قدح * جان بلب مىآيدم در حسرت آياق او .
مع الكاف التازى
آزفنداك
- « 10 » [ بمد الف و سكون زاى تازى « 11 » و نون و فتح فاء ] قوس قزح باشد . مثالش حكيم اسدى گويد « 12 » :
شعر
كمان آزفنداك شد ژاله تير * گل غنچه پيكان زره آبگير
اژدهاك
- ضحاك را گويند . مثالش استاد دقيقى فرمايد :
شعر
ايا شاهى كه ملك تو قديمست * نيايت برده تخت « 13 » اژدها كا
و او را بيوراسب و دهآك نيز گويند .
اسپرك
- گياهيست زرد كه جامه بدان رنگ كنند و زرير نيز گويند .
ايلك
- [ بعد از ياء لام به وزن زيرك ] شهريست در تركستان كه خوبان آن مشهورند .
مثالش هندوشاه گويد :
شعر
بيا اى خسرو خوبان ايلك * كه بىتو جان شيرين گشت مهلك
« 14 » و اثير اومانى نيز گويد :
شعر
زهره مشاطهء عروس حشمت و جاه تو باد * تا فلك آرايش خوبان ايلك مىكند
اما از اين بيت استاد ابو الفرج كه :
شعر
تا ايلك و خان قبلهء يغما و تتارند * جز درگه تو قبله مباد ايلك و خان را
هامش
( 1 ) « ب » : الملق .
( 2 ) اين لغت در « ن » نيست و در « ب » الباق ضبطست .
( 3 ) « ب » : الباق .
( 4 ) « س » : بهين .
( 5 ) كلمه در « ب » نيست .
( 6 ) « ب » : بالباق .
( 7 ) « ب » : سر از خورمى .
( 8 ) « ب » ، « الف » : الباغ .
( 9 ) اين لغت از « س » است و « الف » نيز در حاشيه كتاب دارد .
( 10 ) « ب » : اسفنداك .
( 11 ) « س » : طاراى .
( 12 ) كلمه در « الف » نسيت .
( 13 ) « الف 2 » : تاج .
( 14 ) اين جمله و شعر بعد آن از « س » است و « الف » نيز در حاشيه دارد .
( 21 ) آغاز نسخهء « الف » از اينجاست و ما قبل آن افتاده است .
( 22 ) زناج ، چرب روده گوسفند را گويند كه دنبه و برنج را با هم كوفته در ميان آن پر كرده با روغن بريان كرده باشند و به عربى عصيب خوانند . ( برهان ) .
( 23 ) چنگال ، نان گرمى كه با روغن و شيرينى در يكديگر ماليده باشند . چنگالى نيز گويند . ( برهان ) .
( 24 ) يعنى : آياق .