ز امتحان طبع مريم زاد « 1 » بر چرخ دوم * تير « 2 » عيسى نطق را در خركمان آوردهام
اما بخاطر اين شكسته خاطر مىرسد كه خركمان در اين بيت نيز بمعنى اول انسب باشد « 21 » .
خفتان
- جامهء قزاگند كه در روز جنگ پوشند . مثالش شيخ سعدى گويد :
شعر « 3 »
نبينى كه در معرض تيغ و تير * بپوشند خفتان به زير حرير
خستوان
- [ بفتح خا و سكون سين و ضم تاى قرشت ] بمعنى اقرار و اعتراف كنندگان باشد . مثالش شاعر گويد :
شعر « 3 »
يكى پند خوب آمد از هندوان * بر آن خستوانند نا خستوان
خفدان
- به وزن و معنى همان خفتان مرقوم .
خرمن
- بمعنى تودهء غله و غيره « 3 » باشد و بمعنى هالهء ماه نيز آمده . مثالش بمعنى اول شيخ سعدى گويد :
بيت
خداوند خرمن زيان مىكند * كه بر خوشهچين سرگران مىكند
مثال معنى دوم رضى نيشابورى فرمايد :
بيت « 3 »
ماه بىخاك جناب تو چنان تنگ آمد * كه بر آن دايرهء خرمن زندان ديدم
بمعنى مطلق توده نيز آمده . چنان كه انورى « 4 » گويد :
بيت
خالى مدار خرمن آتش ز دود عود * تا در چمن ز بيضهء كافور خرمن است
خونخين
- [ بعد از واو باى فارسى و خاء معجمه و ياى حطى ] موميائى باشد در مؤيد ، اما اشعار بحركتش نكرده . « 22 »
مع الواو
خو
- [ بفتح خاء ] چوببندى كه بنايان بر سر آن ايستند و كار كنند . مثالش شمس فخرى گويد :
هامش
( 1 ) اصل : ذات . ( متن از ديوان خاقانيست ) .
( 2 ) الف : تيرى .
( 3 ) كلمه از « ن » است .
( 4 ) « ب » : خاقانى .
( 21 ) در برهان معنى گرفتار شدن مردم در تعبى و آزارى و تهلكهاى نيز هست .
( 22 ) در برهان به وزن دوربين ضبطست .