انبرود
- [ بفتح همزه و ضم باء و راء مهمله ] « 1 » امرود باشد ، مولانا شهابى كاشانى گويد :
شعر
انبرودش كه قند ازو « 2 » خجلست * در « 3 » حلاوت حيات بخش دلست
ايبد
- [ بفتح همزه و باى تازى و سكون ياى حطى ] شرر آتش باشد . كذا فى المؤيد .
مع الراء
آژير
- [ بمد الف و كسر راء فارسى ] چهار معنى دارد : اول زيرك و هوشمند باشد . مثالش حكيم فردوسى فرمايد :
شعر
سپه را نگهدار و آژير كن * شب و روز با تركش و تير باش
و هم او « 21 » فرمايد « 4 » :
شعر
زبان در سخن گفتن آژير كن * خرد را كمان و زبان تير كن
دوم پرهيزگار را گويند ؛ سوم در نسخهء ميرزا بمعنى گوى كه در آن آب جمع شده باشد نيز آمده و گفته كه آن را ژى و آبگير نيز گويند مثال اين معنى منوچهرى گويد در صفت اشجار « 22 » :
شعر
شير دهد شان بپاى مادر آژير * كودك ديدى كجا بپاى خورد شير
چهارم بمعنى بانگ كردن و غلبه نيز به نظر رسيده
اور
- [ به وزن شور ] مشت بود كه بدندان زنند . كذا فى مؤيد الفضلا « 5 » و در فرهنگ بمعنى مطلق مغزها كه تيز « 23 » و ضايع شده باشد نيز آمده .
اوار
- [ بضم همزه ] گرما باشد و [ بفتح ] حساب . ايضا منه « 24 »
انبير
- [ بباى موحده به وزن زنجير ] پر كردن و گل تر و خشك را نيز گويند « 6 » . ايضا منه « 24 » .
اودر
- [ بفتح همزه و سكون واو و كسر دال مهمله ] برادر پدر باشد . ايضا منه « 24 » .
انبر
- « 7 » [ بضم باء ] افزارى معروف آهنگران و مسگران را و امثالها . مثالش منجيك گويد :
شعر
بليف خرما پيچيده خواهمت همه تن * فشرده خايه بانبر ، بريده كير بگاز
و [ بفتح باء ] آورده خلاق درين بيت :
بيت
آتش از سينه فشانند چو كوره گرهى * تيغ گيرند بدندان گرهى چون انبر
افزار
- معروف و نيز آنچه در ديگ كنند از زيره و فلفل و گشنيز و امثال اينها . مثالش حكيم خاقانى گويد :
شعر
افزار ز بس « 8 » كنند در ديگ * حلوا ز بس آورند بر خوان
و ديگ افزار نيز گويند « 9 » و هر آنچه در پا كنند از كفش و غيره چنان كه امير خسرو گويد :
شعر
همه كلاه سرى مىدهد بتاجوران * كه از كلاه سلاطين به پايش افزارست
و بمعنى بادبان نيز آمده - و بهر چهار معنى اوزار نيز گويند .
آزر
- « 7 » نام پدر ابراهيم عليه السلام « 25 » و امر بآزرده شدن . مثال هر دو معنى سوزنى گويد :
هامش
( 1 ) « ن » : بفتح همزه و ضم راء مهمله . ( در برهان قاطع به وزن انذروت آمده است ) .
( 2 ) « ن » :
از آن .
( 3 ) « ن » : از .
( 4 ) اين شاهد از « س » تنهاست .
( 5 ) كذا فى المؤيد . و عبارت بعد نيز از « س » است .
( 6 ) « ن » تر كردن گل تر و خشك ؛ « س » : تر كردن . . . ( متن از « ط » است و در برهان قاطع نيز چنين است ) .
( 7 ) اين لغت از « س » است .
( 8 ) « س » : يس .
( 9 ) از اينجا تا پايان مطلب از « س » است و در « ن » و « ط » فقط هست : اوزار نيز به اين معنى آمده .
( 21 ) يعنى : فردوسى .
( 22 ) در صفت اشجار نيست ، در صفت رز و انگور است .
( 23 ) تيز ، تند .
( 24 ) يعنى : از مؤيد الفضلاء .
( 25 ) آزر نام عموى ابراهيم و مربى اوست .