بيت
در مزرعهء ملك همه تخم دعا كشت * شاخ ستم و ظلم و تعدى همه بخشود
و يكى از اكابر نيز فرمايد :
بيت
من آنم كه طبع ثنا گسترم * بسرواد كشت ثنايت خشود
سرواد شعر باشد و در مقام خود مىآيد .
خليد
- بمعنى چيزى در جايى سپوخت باشد چنان كه ريش شود . شمس فخرى گويد :
بيت
گردن حساد را گرز گرانش شكست * ديدهء بد خواه را نوك سنانش خليد
خبايد
- [ بفتح خاء و ياى حطى و بعد از خاء باى موحده ] بمعنى خايد باشد . شمس فخرى گويد :
بيت
از آن كردست محنت تيز دندان * كه حلق « 1 » دشمنانت را خبايد
خرشاد
- [ بضم خاء و سكون راء مهمله ] آفتاب باشد كه حالا خورشيد مىگويند . مثالش حكيم روحانى گويد :
بيت
گشته از فيض تابش خرشاد * كوه و در سبز و بوم و بر آباد
خاد
- غليواژ باشد . مثالش ظهير فاريابى گويد :
بيت
هنر نهفته چو عنقا بماند ز آنكه نماند * كسى كه باز شناسد هماى را از خاد
و او را زغن و گوشت ربا نيز گويند « 21 » .
خم ندهد
- يعنى دفع و رد نكند . مثالش حكيم انورى گويد :
بيت
شاهى كه چو كردند قران بيلك و دستش * البته كمان خم ندهد حكم قران را « 2 »
خويد
- [ به وزن ديد ] جو سبز باشد « 22 » . مثالش شيخ سعدى گويد :
بيت
هر كه مزروع خود بخورد خويد * وقت خرمنش خوشه بايد چيد
و [ به وزن ديد ] نيز آمده چنان كه حكيم ازرقى گويد :
بيت
ز خويد سبز نگردد همى سرون گوزن * ز لاله سرخ نگردد همى سرون غزال
خراد
- [ بفتح ] نام پهلوان ايرانى و در مؤيد نام پادشاهى نيز باشد كه بدانش منسوب بود .
و نام آتشكدهاى نيز باشد « 23 » . مثال اين معنى فردوسى گويد :
هامش
( 1 ) « س » « الف » : خلق . ( متن از « غ » و « ب » است ) .
( 2 ) « الف » : قرانر .
( 21 ) در برهان بمعنى باز نيز هست .
( 22 ) در برهان بمعنى غله زار نيز هست .
( 23 ) در برهان بمعنى غليواج نيز هست .