بريان كنند . مثالش شيخ سعدى فرمايد :
بيت
حسودى كه يك جو خيانت نديد * بكارش چو گندم بتابه طپيد
و آجر بزرگ را نيز گويند . مثال اين معنى شيخ بوعلى گويد :
شعر « 1 »
هر كه خواهد كه مبتلا نشود * پشت بنهد « 2 » بتابهء حمام
تالانه
- [ به وزن كاشانه ] ميوهايست شفتالومانا و شفترنگ و شليل « 3 » نيز گويند . مثالش بسحاق اطعمه گويد :
بيت
ز آنكه در بزم چنان « 4 » ميوه ضرورت باشد * مثل تالانه « 5 » و شفتالو و انگور و انار
تاتوره
- [ بضم تاى دوم و فتح راى مهمله ] شكل و بخاو كه بدست و پاى اسب گذارند و نام دوايى مخدر سمى نيز باشد كه خورنده را بيهوش كند .
مع الياء
تترى
- [ بضم تاى اول و سكون دوم و و كسر راى مهمله ] سماق باشد . « 21 » مثالش شمس فخرى گويد :
بيت
در بساتين ز لطف لهجهء او * شايد ارقند آيد از تترى
تنشوى
- يعنى چشمه يا جويى كه در آن « 6 » غوطه خورند « 22 » . مثالش امير خسرو گويد :
نظم
به تن شوى جامه ز تن دور كرد * شب تيره در چشمهء نور كرد
تىتى
- [ بكسر هر دو تا ] آن باشد كه از آرد به صورت مرغان و جانوران سازند از براى اطفال . مثالش مولوى گويد « 7 » :
بيت
فخر رازى آرد را ليتى كند * از براى كودكان تىتى كند
و در فرهنگ كلمهء باشد كه مرغان را به آن خوانند « 23 » .
تانى
- مختصر توانى باشد . مثالش حكيم اسدى گويد :
بيت
توانى « 8 » ز يك قطره آب آفريد * كه باشد در آن هر دو گيتى پديد
توزى
- جامهء تابستانى و قماش تنك باشد .
مثالش انورى فرمايد :
بيت
قاقم و سنجاب در سرما سه چار * توزى و كتان بگرما هفت و هشت
و بمعنى جمع كنى و حاصل كنى و ادا كنى نيز باشد . مثال اين هر دو معنى استاد شاكر بخارى فرمايد :
هامش
( 1 ) كلمه از « ن » است .
( 2 ) « س » : نهند . ( متن از « ب » و « ن » است ) .
( 3 ) « س » : شلبل .
( 4 ) « ن » : چنين .
( 5 ) « س » : مالاته .
( 6 ) « كه در آن » در « س » نيست .
( 7 ) كلمه از « ب » است .
( 8 ) « ب » : توتانى . و ظاهرا توانى تو .
( 21 ) در برهان بفتح اول و دوم منسوب به تتر است
( 22 ) در برهان بمعنى تخته كه مرده را در بالاى آن شويند آمده است .
( 23 ) در برهان بمعنى زنان پادشاهان گيلان نيز هست . ( اما مصحف بىبى مىنمايد ، حاشيهء برهان ) .