تيزوير
- تيز هوش باشد « 21 » . مثالش شهنامه :
بيت
همان بچهء سير ناخورده شير * شناسد همان موبد تيزوير
تاروتور
- يعنى سخت و تاريك و تيره . « 22 » مثالش شهنامه :
بيت
بميدان چنين « 1 » گفت بهرام گور * كه اكنون چو شد روز ما تاروتور
تفور
- [ بفتح تا و ضم فاء ] گل باشد كه به عربى طين گويند . كذا فى التحفه و در شرح سامى بمعنى ظروف گلين كه نه پخته باشد و غله در آن كنند و خنور « 2 » نيز گويند .
تور
- به وزن و معنى تبر باشد .
تخوار
- [ بخاى معجمه . به وزن خمار ] نام « 3 » پادشاه دهستان كه مبارز لشكر كيخسرو بود .
تبير
- [ بباى تازى . به وزن فقير ] دهل و نقاره باشد و تبيره نيز گويند [ به وزن كبيره ] « 23 » .
مثالش امير معزى گويد :
بيت
سوى كيوان رفته از ايوان و از ميدان تو * نعرهء كوس و تبير « 4 » و نالهء چنگ و رباب
و سراج الدين راجى نيز گويد :
بيت
بهرام ديده دوخته از سهم تير او * گوش زحل كرست ز بانگ تبير او
تالار
- خانه يا تختى كه بر سر چهار چوب يا بيشتر سازند از چوب . مثالش حكيم سوزنى گويد :
بيت
چندين جور و جفا و رنج « 5 » كشيدم * تاش به بالاى « 6 » خانه بردم و تالار
تبندر
- [ به وزن سكندر « 7 » ] در فرهنگ بمعنى چوب پس در باشد .
تزندر
- [ بفتح تا و زاى معجمه و دال مهمله و سكون نون ] صعوه را گويند و اين لغت از لسان الشعراء منقولست :
تكمر
- [ بضم تا و سكون كاف و فتح ميم ] تير معروف باشد كه پيكان ندارد و آن را تخمار نيز گويند . تكمار نيز به اين معنى است : مثالش امير خسرو گويد :
بيت
هم از وى است خوارج نشانهء لعنت * كه سكزنست بر ايشان سزا نه تكمارست
تقمار [ بقاف ] نيز گويند و بيت مذكور را مثال هر سه قسم مىتوان كرد .
تمر
- [ بكسر تا و سكون ميم ] در مؤيد - الفضلا علتى باشد كه چون عمر مردم بچهل رسد در چشم پديد آيد و بينايى نقصان پذيرد « 24 » .
تبر
- [ بكسر تا و سكون باى موحده ] نام
هامش
( 1 ) « س » : حنين .
( 2 ) « س » : خور . ( متن از « ب » است ) .
( 3 ) « س » : ناو . ( متن از « ب » است )
( 4 ) « س » : تبيره . ( متن از « ب » است ) .
( 5 ) « س » : و جور . ( متن از « ن » است ) :
( 6 ) « س » : بباى . ( متن از « ب » و « ن » و « غ » است ) .
( 7 ) « ب » : شلند .
( 21 ) در برهان معنى : بسيار تيز و خداوند تيزى دارد .
( 22 ) در برهان معنى ريزه ريزه و ذره ذره نيز دارد .
( 23 ) در برهان بمعنى خانهاى كه در آن پليديها ريزند نيز آمده است .
( 24 ) در برهان گويد : بمعنى آب مرواريد است . و در عربى بمعنى خرما . و بكسر اول و دوم به زبان علمى هند ( يعنى سانسكريت ) تاريكى است . و در تركى بفتح اول و ضم دوم بمعنى آهن . ( بلغت تم نيز مراجعه شود ) .