بيت
جائى كه بره كنند كلگشت * در كوچه دمد گل پياده
و بمعنى يكى از انواع بيد نيز به نظر رسيده « 21 » .
مثالش سيف الدين اسفرنكى گويد :
بيت
از پى بيد پياده در بهار خلق او * بادهاى دى عنان اشهب عنبر « 1 » كشند
پيسه « 2 »
- يعنى سياه و سپيد با هم آميخته كه بتازيش ابلق خوانند « 22 » . مثالش حكيم انورى گويد :
بيت
جاه تو سايه است كه خورشيد را بعمر * امكان پيسه « 2 » كردن آن نيست در شمار
پژوهيده
- خردمند و زيرك باشد كه تتبع و تفحص علم و حكمت بسيار كرده باشد « 23 » : مثالش شمس فخرى گويد :
شعر
دولت و نصرت و سعادت را * نيست كارى به غير چرويده « 3 »
تا كه باشند معتكف باشند * بر در خسرو پژوهيده
پيمانه « 4 »
- كيل و قفير باشد . يعنى ظرفى كه بدان چيزى پيمايند « 5 » . مثالش ركن الدين « 6 » فرمايد :
بيت
پيمانهء خرمن غمت شد دل من * بكشا ز سر لطف « 7 » و وفا مشكل من
و ديگر پيالهء بزرگ و آوند شراب باشد « 8 » . چنان كه حافظ شيراز گويد :
بيت
مرا بدور لب دوست هست پيمانى * كه بر زبان نبرم « 9 » جز حديث پيمانه
پوستگاله
- همان پوستگال مرقوم « 24 » مثالش حكيم سنائى فرمايد :
نظم « 10 »
دوستى كز پى پياله كنند * بدل دنبه پوستگاله كنند
پنزه
- [ پنون و زاى معجمه ] به وزن و معنى پنجه بمعنى اول كه نوعى از رقص باشد و « 11 » فنزج گويند به عربى [ بفا و نون و زاى معجمه به وزن منهج ] كه معرب پنزه « 12 » باشد .
مع الياء
پرىساى و پرىافساى
- يعنى آنكه افسون خواند از براى تسخير جن . مثالش « 6 » حكيم لبيبى گويد :
بيت
گهى چو مرد پريساى گونه كونه صور * همى نمايد زير نگينهء لبلات
پولانى
- [ بضم تاء ] نوعى از آش آرد است كه در زمستان سرد در خراسان پزند . « 13 »
پيداوسى
- [ بفتح با و واو و كسر سين مهمله ] درمى كه در زمان قديم دو سلطنت كيان رايج بود . هر درمى به پنج دينار خرج مىشد .
مثالش فردوسى گويد :
هامش
( 1 ) « س » : عنبراشهب .
( 2 ) « س » : بيسه .
( 3 ) « س » : جرويده ؛ « ن » : چرديده ( متن از « ب » است .
( 4 ) « س » : بيمايند .
( 5 ) « س » بيمانند .
( 6 ) كلمه در « س » نيست .
( 7 ) « ن » : مهر .
( 8 ) « ب » : نيز باشد .
( 9 ) « ب » : نرود .
( 10 ) كلمه از « ن » است .
( 11 ) « س » « ب » : كه . ( متن از « ن » است ) .
( 12 ) « س » ؛ پنره .
( 13 ) « س » ؛ بزند .
( 21 ) در برهان بمعنى مردم بىسواد و كسب فضل و علم نكرده نيز هست .
( 22 ) در برهان بمعنى هر رنگ كه بسفيد آميخته باشد نيز هست .
( 23 ) ظاهرا صحيح لغت پژرهنده باشد .
( 24 ) يعنى پوست بىموى زير دنبهء گوسفند كه سرگين از آن آيخته باشد .