جيم فارسى به وزن بشنيده ] نيز به اين معنى است .
مثالش نيازى بخارى « 1 » گويد :
بيت
در زيان فرس مىدانى چه باشد پخپخو * در هرى پخلوچه گويند از صغير و از كبير
پنجاهه
- يعنى اعتكاف زاهد ترسايان كه پنجاه روز باشد . مثالش حكيم خاقانى گويد :
بيت
پس از چندين چله در عهد سى سال * روم پنجاهه گيرم آشكارا
پشيزه
- همان پشيز مرقوم . مثالش كمال اسمعيل فرمايد « 2 » .
بيت « 2 »
چنان كه بر سپر خيزران پشيزهء سيم * حباب و دايرهء آب و قطرهء باران
و ديگر بمعنى چيزيست كه ميان تيغه و دستهء كارد وضع كنند براى استوارى « 3 » . و نيز چيزى باشد كه در دامن خيمه فروزند تا پايزه بدان استوار كنند * كذا فى الادات و در تحفه بمعنى درم ماهى آمده مثال اين معنى حكيم انورى گويد :
بيت
سموم قهر تو با آب اگر عتاب كند * پشيزه داغ شود بر مشام ماهى سيم
پيغوله « 4 »
- [ به وزن پيموده ] گوشه و كنج خانه باشد . مثالش حكيم انورى فرمايد در طلب شراب :
بيت
پنج « 5 » قلاشيم در پيغولهاى * با حريفى كو رباب خوش زند
چرخ مردم خوار گويى خصم ماست * تا چو برخيزيم بر هر شش زند
بىشرابى آتش اندر ما زده است * كيست كو آبى « 6 » برين آتش زند
پيغله « 7 » نيز گويند [ بحذف واو ] مثالش حكيم فردوسى فرمايد :
شعر
گزينم ز كيهان يكى پيغله « 7 » * كنم آنچه دارم بگيتى يله
و در نسخهء ميرزا بمعنى كنج چشم نيز آمده . « 8 » كذا فى الادات « 21 » .
پركاله و پژكاله
- هر دو پارهء باشد كه بر جامه دوزند از هر چه « 9 » باشد و آن را كژنه « 22 » نيز گويند ، كذا فى التحفه « 23 » و در كلام اكابر بمعنى مطلق پاره نيز به نظر رسيده چنان كه « 10 » سراج الدين قمرى گويد :
بيت
ديدهام در غم فراق تو كرد * پر ز پرگالهء جگر دامن
و پركاره نيز گويند كه [ بجاى لام راء باشد ] .
پاتله و پاتيله
- هر دو ديگ حلوائيان باشد در نسخهء حسين وفائى . ابو العباس گويد :
هامش
( 1 ) كذا ظاهرا : حجازى .
( 2 ) كلمه از « ن » است .
( 3 ) از اينجا تا علامت ستاره از « ن » است .
( 4 ) « س » :
بيغوله .
( 5 ) « س » : ينح .
( 6 ) « س » : آب .
( 7 ) « س » : بيغله .
( 8 ) « ب » : كنج چشم آورده .
( 9 ) « س » :
جه .
( 10 ) « س » : چنانچه .
( 21 ) در برهان بمعنى بيراهه نيز هست .
( 22 ) كژنه ، وصله ، پينه .
( 23 ) در برهان بمعانى : حصه و پاره و لخت و پارچهاى ريسمانى مانند مثقالى نيز آمده است .