و ورزه نيز گويند . مثال معنى دوم نزارى گويد :
شعر « 1 »
مكن بيش جهد و مزن آتشى * كه در برزهءتر نخواهد گرفت
بلغونه
- [ بغين معجمه ] به وزن و معنى گلگونه ، كه سرخاب زنان باشد . مثالش هم او « 21 » گويد :
بيت
روى اين از سپيده گلگونه * روى آن بر سپيده بلغونه
بهله
- [ بفتح با و لام ] آنچه « 2 » بازداران بر سر دست كشند . مثالش مولانا كاتبى گويد :
بيت « 1 »
زهره ابريشم دهد از چنگ « 3 » تا دوزد سهيل « 4 » * باز داران ترا بر بهلهء بلغار گل
بوژنه
- [ بضم باء و زاى فارسى و فتح نون ] شكوفه باشد كه هنوز نشكفته باشد و آن را به عربى برعم گويند « 22 » [ بضم باء و عين مهمله و سكون راء مهمله ] .
بونده
- [ بواو . به وزن خورنده ] در نسخهء ميرزا بمعنى مرد با هستى باشد .
بساره
- [ بسين و راء مهملتين به وزن كناره ] صفه باشد . كذا « 5 » فى التحفه .
بيواره
- [ به وزن بيچاره « 6 » ] غريب و تنها باشد . حكيم اسدى گويد :
بيت
به دو گفت از خانه آوارهام * زايران يكى مرد بيوارهام
بويه
- [ بعد از واو ياى حطى . به وزن پويه ] آرزومندى باشد : انورى فرمايد :
نظم « 1 »
اى در حرم جاه تو امنى كه نيايد * از بويهء آن خواب خوش آهوى حرم را
و در اكثر نسخ بعد از واو باء آمده . اما شمس فخرى بعد از واو باى موحده « 23 » آورده و گفته كه بوبه به دو معنى است يكى هدهد و ديگرى آرزومندى و فرمايد :
شعر
به دارائى كه از انعام عامش * بود طوق حمام و تاج بوبه
كه بيش از حد و از اندازه دارم * بدرگاه شه آفاق بوبه
و در فرهنگ بمعنى هدهد [ بهر دو باى فارسى « 24 » ] آورده .
برمخيده
- [ بميم و خاى معجمه . به وزن بر كشيده ] فرزند عاق و مخالف و خود راى باشد .
مثالش استاد ابو شكور فرمايد :
بيت
مر او را يكى « 7 » برمخيده پسر « 8 » * ز مهر جهان بر پدر كينهور
و شمس فخرى نيز گويد :
شعر
پيش از ظهور عدل شهنشاه تاج بخش * گر چه فلك حرون و جهان بر مخيده بود .
و در فرهنگ بباى فارسى « 25 » آمده « 9 »
بهاربشكنه
- نام نوائى و لحنى باشد .
مثالش منوچهرى « 10 » :
بيت
مطربان ساعت بساعت بر نواى « 11 » زير و بم * گاه سروستان زنند امروز و گاهى اشكنه
هامش
( 1 ) اين كلمه از « ن » است .
( 2 ) « س » : آنجه .
( 3 ) « س » : جنگ .
( 4 ) « س » : بهبل .
( 5 ) « س » : كدا .
( 6 ) « س » : بيجاره .
( 7 ) « ب » : چنان ؛ « س » : كلمه را ندارد .
( 8 ) « س » : بسر .
( 9 ) جملهء اخير فقط در « ب » هست .
( 10 ) « س » : منوجهرى .
( 11 ) « س » : برنوائى . ( متن از ديوان منوچهرى مصحح نگارنده است ) .
( 21 ) يعنى : نزارى .
( 22 ) برعم ، شكوفه يا غنچهء ناشكفته . ( منتهى الارب ) .
( 23 ) يعنى : بوبه .
( 24 ) يعنى پويه .
( 25 ) يعنى : پرمخيده .