باشد و سال بسيار برو گذشته باشد .
برناه
- [ به وزن درگاه « 1 » ] يعنى جوان و بضم باء نيز گويند . مثالش ابو الفرج گويد :
شعر « 2 »
بوستانيست عدل او خرم * قهرمانيست بخت او برناه
و حكيم سنائى نيز فرمايد :
شعر
فرق ( ؟ ) او همچون سر او سبز باد * بخت او چون عمر او برناه باد
برشده
- يعنى بلند شده و بالا رفته . مثالش انورى گويد :
بيت
سپهر بر شده را راى او به خدمت خواند * ميان ببست بجوزا « 3 » چو بندگان بدوال
بيوسنده
- يعنى چاپلوسى كننده و تواضع كننده و اميد دارنده . مثال معنى اول حكيم « 4 » سنائى گويد :
بيت
سگ بيوسنده گرگ درنده است * سفله سالوس و لوس خرنده است
بشوليده
- [ بشين معجمه و لام . به وزن بشوريده ] يعنى ديده و دانسته و بمعنى كار گذارده نيز آمده . ازين بيت ابن يمين بمعنى « 5 » بر هم زده و پريشان مستنبط مىشود كه :
نظم « 2 »
بر سر آتش سوداى توام سوخت جگر * اين هم از كار بشوليدهء خام دل ماست
و شيخ عطار نيز مؤيد اين معنى گويد :
بيت
دل به خود باز آور و آرام گير * جمع كن خود را بشوليده ممير
بنوه
- [ بفتح باء و ضم نون ] بمعنى خرمن باشد در نسخهء ميرزا .
بهرامه
- [ به راى مهمله . به وزن هنگامه ] ابريشم باشد ، در شرفنامه . مثالش شاعر گويد :
بيت
كفن حله شد كرم بهرامه را * كه ابريشم از جان كند جامه را
و در تحفة السعادة بمعنى شعر سرخ « 21 » آمده و در فرهنگ بمعنى بيد مشك آمده .
باغنده
- [ به غين معجمه . به وزن آكنده ] پنبهء زده و گرد كرده باشد براى ريسيدن « 22 » .
بدرزه
- [ بفتح با و دال و زاى معجمه و سكون راى مهمله ] بهره باشد و در « 6 » لسان الشعراء مرقومست كه بدرزه چيزى باشد كه در جامه و ازار گره بسته باشند . و در نسخهء ميرزا به اين معنى بباى فارسى « 23 » آمده .
باتوته
- [ بضم تاى اول و فتح دوم ] همان بالاور كه گذشت يعنى كوزهء پر آب و بجاى تاى اول باى موحده « 24 » نيز به نظر رسيده .
كذا فى المؤيد .
بادسره
- [ بدال و سين و راء هر سه مهمله ] زحمتى « 7 » كه اسب را باشد . ايضا منه « 25 » اما هيچ « 8 » اشعار بحركتش نكرده .
برپيخته « 9 »
- [ باى دوم فارسى ] يعنى پيچيده .
مثالش حكيم خاقانى فرمايد :
نظم
شاه اسب عدل انگيخته دست فلك برپيخته * هم خون دشمن ريخته هم ملك آبا داشته
بزه
- [ بفتحتين ] جور و حيف و گناه باشد .
مثالش . شاعر گويد :
هامش
( 1 ) « س » : دركات .
( 2 ) اين كلمه از « ن » است .
( 3 ) « س » : بحوزا .
( 4 ) « س » : حكم .
( 5 ) كلمه از « ب » و « ن » است .
( 6 ) « س » : ود .
( 7 ) « س » : زخمى است ؛ « ب » : رحمتيست . ( متن از « ن » است ) .
( 8 ) اين كلمه از « ب » است .
( 9 ) اين لغت و شرح آن از « ن » است .
( 21 ) بهرامه را برهان قاطع بمعنى بيدمشك و ابريشم و جامهء سبز آورده است .
( 22 ) بندك ، پند ، پندك ، بندش ، پاغنده ؛ پندش نيز به اين معنى است .
( 23 ) يعنى : پدرزه .
( 24 ) يعنى : بابوته .
( 25 ) يعنى از مؤيد .