شعر
هر كه با بندگان شاه جهان * دارد اخلاص و نيت ويژه
پير گردد ولى يقين نبود * در جهان رنگ مويش آميژه
و به زاى تازى « 21 » نيز آمده « 1 » و بزاى تازى « 2 » اصحست - و بمعنى آميخته نيز آمده چنان كه حكيم سنائى گويد :
شعر
گرد كرده بسى سخن ريزه * نيك و بد خيره در هم آميزه
و آميغه نيز به اين معنى آورده :
« 1 »
استيزه
. جنگ و خصومت بود - و بمعنى لجاج نيز آمده .
اسكره
- [ بضم همزه و فتح كاف و راى مهملهء مشدد ] كاسه باشد . مثالش مولوى معنوى فرمايد « 3 » شعر
بحر را پيمود هيچ اسكرهاى * شير را برداشت هرگز برهاى
اشكوه
- [ بضم همزه ] بمعنى حشمت و شكوه بود . مثالش هم او « 22 » . گويد :
بيت
صدق موسى بر عصا و كوه زد * بلكه بر درياى پر اشكوه زد
اسكيزه
- [ بكسر همزه و كاف و فتح زاى تازى و سكون سين مهمله ] بمعنى جست و خيز باشد .
هم او گويد « 2 » :
شعر
چونكه مستغنى شد آن طاغى شود * خر چو بار انداخت اسكيزه كند
آشفته
- يعنى بهم بر آمده از پريشانى و تشويش . مثالش شيخ سعدى گويد :
شعر
پدر گفتش اى نازنين چهر من * چه دارى دل آشفته در مهر من
و آشوفته [ بزيادهء واو ] نيز آمده .
انجيده
- [ به وزن رنجيده ] گند ناى كوهى « 4 » است . كذا فى الاختيارات و بمعنى ريزه ريزه كرده نيز آمده چنان كه شيخ نظامى گويد :
بيت
زمين « 5 » خسته از خون انجيدگان * هوا بسته از آه رنجيدگان
و بمعنى كشيده نيز آمده .
آتشزنه
- بمعنى چخماخ باشد . مثالش شمس فخرى گويد :
شعر
آتش زنه و سنگ شبانان شما را * از اطلس افلاك دهد چرخ برين خف
معنى خف بعد از اين مىآيد « 23 » .
اسغرنه
- [ بضم همزه و غين معجمه و فتح نون ] همان اسغر كه گذشت .
اژه
- [ بفتح همزه و زاى فارسى ] در فرهنگ بمعنى آهك باشد .
آغنده
- [ بغين معجمه ، به وزن و معنى آگنده باشد ] يعنى پر كرده « 6 » . مثالش امير خسرو « 7 » گويد :
بيت
دل ز مهر « 8 » جهانيان كنده * زانكه از ياد دوست آغنده
آليزنده
- [ بمد الف و كسر لام و فتح زاى هوز و دال مهمله و سكون نون ] يعنى جهنده و بدخويى كننده و بر استروخر « 9 » بيشتر اطلاق كنند
هامش
( 1 ) « ن » از اينجا تا پايان مطلب را ندارد و « الف » در حاشيه دارد .
( 2 ) « س » : به راى .
( 3 ) « ب » . . .
مولوى گويد ؛ « الف » « س » : مثالش مولوى معنوى ( متن از « ن » است ) .
( 4 ) « س » : كوئى .
( 5 ) « الف » :
زهى ؛ « س » ( در متن ) : زهى ( در حاشيه ) : به زمين .
( 6 ) « الف » « ن » : . . . معنى آگنده باشد ، « س » : . . . معنى آگنده .
( متن از « ب » است ) .
( 7 ) « س » : خسرو .
( 8 ) « س » : و از .
( 9 ) « وخر » در « الف » نيست .
( 21 ) يعنى : آميزه .
( 22 ) يعنى : مولوى .
( 23 ) خف ، مرخ ، گياهى نرم كه زود آتش در آن گيرد ، ركوى نيم سوخته .