تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ فارسى برهان قاطع ( فارسى ) — صفحة 640

مساهمون:

ص٦٤٠
آتش را نيز گويند .

غنچه شدن -

كنايه از گرد شدن و جمع گرديدن باشد .

غنچهء كبك درى -

نام يكى از سى لحن باربد است و آن را شيخ نظامى به جاى راح روح آورده است كه لحن هفتم باشد .

غند -

به ضم اول و سكون ثانى و دال ابجد به معنى گردگرد شده و جمع آمده باشد و فراهم آوردن چيزى را نيز گويند .

غندرود -

به ضم اول و سكون ثانى و ثالث و راى بىنقطه به واو كشيده و به دال ابجد زده به معنى نفير باشد كه برادر كوچك كرنا است و چون در قديم آن را جهت فراهم آمدن و جمع شدن مردم مىنواخته‌اند و غند به معنى جمع و فراهم باشد و رودساز را گويند بدين سبب آن را به اين نام خوانند .

غندش -

به ضم اول و كسر ثالث بر وزن پرسش پنبه بر زده گردكرده‌شده را گويند .

غندماش -

به ضم اول و سكون ثانى و ثالث و ميم به الف كشيده و به شين نقطه‌دار زده غله‌ايست كه آن را لوبيا خوانند و در آشها كنند .

غنده -

به ضم اول بر وزن عمده به معنى غندش است كه پنبه گرد و گلوله كرده شده باشد و گلولهء خمير نان را هم مىگويند و به معنى جمع كرده شده و فراهم آمده باشد مطلقا و عنكبوت را نيز گويند و نوعى از عنكبوت را هم گفته‌اند كه زهردار و گزنده مىباشد و عربان رتيلا خوانندش و نفير را نيز گويند كه برادر كوچك كرنا است .

غنده رود -

بر وزن سرمه سود به معنى غندرود است كه نفير برادر كوچك كرنا باشد گويند در زمان قديم آن را به جهت جمع آمدن و گرد شدن مردم مىنواخته‌اند و وجه تسميهء آن هم ساز جمعيت است چه غنده به معنى جمع و فراهم آمده و رودساز را گويند .

غنقيلى -

به ضم اول و سكون ثانى و وقاف و لام هر دو به تحتانى كشيده به لغتا رومى شلغم برادر چغندر را گويند .

غنگ -

به فتح اول و سكون ثانى بر وزن زنگ صدا و آواز بلند را گويند و تير دكان عصارى را نيز گفته‌اند يعنى چوبى كه دانه در زير آن فشرده مىگردد و خر الاغ را نيز گويند .

غنو -

به ضم اول و فتح ثانى و سكون واو امر به خوابيدن باشد يعنى بخواب و در خواب شو و خواب را نيز گويند كه در مقابل بيدار است .

غنود -

به ضم اول بر وزن گشود به معنى آرميد و آسود باشد و به خواب رفت .

غنودن -

بر وزن گشودن به معنى آسودن و آرميدن و در خواب شدن باشد .

غنوده -

بر وزن ربوده به معنى در خواب شده و آرميده باشد و بعضى غنوده را به معنى نيم‌خواب گفته‌اند .

غنوند -

به ضم اول بر وزن خرسند عهد و پيمان و شرط را گويند .

غنويدن -

به ضم اول و فتح ثانى و ثالث به تحتانى كشيده و دال مفتوح به نون زده به معنى خوابيدن و آسودن و آرميدن باشد .

غنويده -

به ضم اول و فتح ثانى و دال به معنى خوابيده و آسوده و آرميده باشد .

غنينه -

بر وزن كمينه جاى زنبور نحل را گويند و غنينهء منج خانهء زنبور است و به عربى خشرم خوانند با خا و شين نقطه‌دار بر وزن مرهم .

بيان شانزدهم در غين نقطه‌دار با واو مشتمل بر سى و سه لغت و كنايت

غو -

به فتح اول و سكون ثانى صدا و آواز بسيار بلند را گويند مانند فريادى كه بهادران در روز جنگ كنند و صداى رعد و آواز كوس و نفير و كرنا و امثال آنها را نيز گفته‌اند .

غوبنك -

به ضم اول و كسر باى ابجد و فتح نون و سكون كاف گياهى است بدل اشنان كه بدان جامه