تخطي إلى المحتوى الرئيسي

صحاح الفرس ( فارسى ) — صفحة 289

مساهمون:

ص٢٨٩
گذرنامه : « جواز » باشد از بهر آمدن و رفتن « 1 » گره : بند و انگله باشد . گرشمه : غنج و ناز و « دلال » باشد . گرويده : ايمان آورده باشد . گسترده : از اسماء اضداد است و دو معنى دارد : اول باز كرده باشد . گويند : « زيلو بگسترد » يعنى باز كرد و بينداخت دوم درنورديده باشد . گسسته : بريده باشد . گليچه : بضم گاف ، كاريزكن باشد . گهواره : خوابگاه كودكان شيرخواره باشد از چوب سازند و بتازى « مهد » گويند . گوباره : رمهء گاو و خر باشد .

فصل لام

لابه : خواهش باشد . لابه : دستارى باشد كه بالاى دستار بر سر بندند لانه : دو معنى دارد اول آشيان مرغ باشد دوم بيكار و « كاهل » باشد . لتره : پاره پاره و دريده و كهن و « خلق » باشد . لخته : پاره باشد . لكانه : « عصيب » را گويند يعنى رودهء جگر آگنده « 2 » . لنجه : خراميدن بتنعم باشد و در مدح و هجو او را استعمال كنند . لنبه : بضم لام مردم بزرگ تن و فربه باشد . « 3 » لوره : بضم لام و بروايت ديگر « كوره » سيلابكند بود اعنى سيل كه در دامن كوه بايستد و زمين گو شده و گل درو مانده . لوسانه : چاپلوسى كردن بود « 4 » .

[ فصل ] ميم

ماسوره : نى باشد كه جولاه پود جامه را بر آن پيچد . ماله : سمهء جولاهان باشد از ليف و جامه را بدان آهار دهند . مالكانه [ ( ما - لكانه ) - ( يا - نكانه ) ] : دو معنى دارد : اول حلواى خشك باشد كه بهفت مغز كنند . دوم « قضيب » [ عصيب ] باشد . طيان گفت : [ بيت ]
من شاعر حليمم با كودكان رحيمم « 5 » * زيرا كه جعل ايشان دوغست « 6 » و مالكانه « 7 »
مده : بضم ميم بيمار باشد .
هامش
( 1 ) - شاهد « گذرنامه » در وفائى [ شهيد گفته : بيتهمه ديانت و دين جوى و ( « لف 453 » : دين ورزو ) نيك‌رايى كن * كه سوى خلد برين باشدت گذرنامه] ( 2 ) - شاهد « لكانه » در وفائى [ طيان گفته : بيت« گر زآنكه لكانه‌ات آرزويست * اينك بميان رانم اندرو در « لف 432 » :گر زآنكه لكانه است آرزويت * اينك بميان ران من لكانه ( لغت‌نامه : ران لكانه )( 3 ) - شاهد « لنبه » در وفائى [ عماره گفته : بيتچرا كه خواجه بخيل و زنش جوانمرد است * زنى چگونه زنى سيم و ساعد ( « لف 449 » : سيم ساعد و ) لنبه] ( 4 ) - شاهد « لوسانه » در وفائى [ كسائى گفته : بيتاجل چون دام كرده گير پوشيده به خاك اندر * صبا از دور يك دانه برون كرده بلوسانه( « لف 496 » : صياد از دور يك دانه برهنه كرده لوسانه ) ] ( 5 ) - « لف 432 » : سليمم ( 6 ) - « لفپد 151 » بنقل از دهخدا و بشاهد نكانه [ معرب آن نقانق لقانق ] : « دوغست يا نكانه » / لغت‌نامه بشاهد « لكانه » : دوغيست بالكانه ( 7 ) - شاهد « مالكانه » در وفائى براى معنى اول [ ابو العباس گفته : بيتكار من خوب كرد بىصلتى * آنكه ( « لف 497 » : هر كه ) او طمع مالكانه دهد ( « لف » : كند )]