كنگره : بضم كاف شرفهء ديوار و منظره و كوشك و برج بود « 1 » .
كهبله : ابله و نادان باشد . بهرامى « 2 » گفت : [ بيت ]
گرنهاى كهبله چرا گشتى * بدر خانهء رئيس خسيس
كهله « 3 » : گاورسهاى سيم و زر باشد .
كهينه : كهتر باشد .
كواره : [ گواره ] سبدى باشد چون گهوارهاى كه انگور بدان آورند .
كوازه [ گواژه ] : چوب گاورانان باشد بمعنى « غباز « 4 » »
كواژه [ گوازه ] : بواو مخفف طعنه زدن باشد به زبان و مزاح و افسوس كردن « 5 » .
كودره : مرغ آبى باشد كوچك و در آب تيز نشيند ، بزرگتر را ازو « سوك دم » خوانند و كوچكتر را « خشنسار » . كسائى گفت : [ بيت ]
باز شكارجوى هزيمت شد از شكار * از كبر ننگرد بسوى كبك و كودره
كوفشانه : جولاهه بود . شاكر گفت : [ بيت ]
نفرين كنم ز درد فعال زمانه را * كو داد كبر و مرتبت « 6 » اين كوفشانه [ را ]
كومه : بمعنى اول « كازه » باشد اعنى نشستگاه پاليزبانان .
كونده [ كزنده ] : بفتح كاف و واو به سكون نون و فتح دال و بروايت ديگر « كزنده » بزاى معجم چيزى باشد از گياه بافته همچون دام كه كاه بدان كشند . لبيبى « 7 » گفت :
[ بيت ]
من در تو فگنده ظن نيكو * و ابليس ترا زره فگنده
مانند كسى كه روز باران * [ بارانى ] « 8 » پوشد از كونده [ كزنده ]
كيسنه : ريسمانى بر دوك پيچيده بود چون خامه .
كيله : پيمانه باشد و عرب نيز « كيله » گويد .
[ فصل گاف « 9 » ]
گاه : چهار معنى دارد : اول وقت باشد . دوم تخت آراسته باشد پادشاهان را . سيوم بمعنى « مسند » بود . شاعر گفت :
[ بيت ]
به دو گفت بنگر بدين تخت و گاه * پرستنده چندين بزرين كلاه
چهارم چاهك سيم پالايان « 10 » باشد « 11 » .
هامش
( 1 ) - شاهد « كنگره » در وفائى [ ظهير فاريابى گفته : بيتاى قصر ملك را ز معاليت كنگره * عزم تو گرد مركز اسلام دايره] ( 2 ) - « لفس 456 » : ابهرى
( 3 ) - د : اين لغت بعد از لغت « كنگره » ضبط شده
( 4 ) - شاهد « كوازه » در وفائى [ فرخى گفته : بيتدوستان را بيافتى بمراد * سر دشمن بكوفتى بگواز] ( 5 ) - شاهد « كواژه » در وفائى [ كسائى گفته : بيتاى گم شده و خيره و سرگشته كسائى * گواژه زده بر تو امل ز يمن ( ظ : زى من ) محتال ( « لف 440 » : ريمن و محتال )] ( 6 ) - « لف 499 » : كوكبرداد و مرتبت
( 7 ) - د : شاعر ( متن از وفائى « لفپد 42 » و در حاشيهء « لفن 506 » بدون نام گوينده .
( 8 ) - داخل قلاب از « حاشيهء لفن 507 »
( 9 ) - د : فقط : « گ »
( 10 ) - د : پالان ( متن از دهخدا « لف 421 » : سيم پالا )
( 11 ) - شاهد « گاه » در وفائى براى معنى اول [ انورى گفته : بيتچند آن ( ديوان : حبذا ) بخت مساعد كه پس از چندين گاه * مردمى كرد و رهم داد سوى حضرت شاه] و براى معنى دوم [ امير معزى گفته : بيتز گنجه چون بسعادت نهاد روى به راه * فلك سپرد به دو گنج و ملك و افسر ( و » گاه] و براى معنى چهارم [ فرخى گفته : بيتجهان به خدمت تو از عوار پاك شده * بدان مثال كه سيم نبهره اندرگاهو اين بيت در ديوان فرخى چنين آمده :شهان ز خدمت او از عوار پاك شوند * بر آن مثال كه سيم گداخته درگاه]