تخطي إلى المحتوى الرئيسي

صحاح الفرس ( فارسى ) — صفحة 284

مساهمون:

ص٢٨٤
غوته : سر به آب فرو بردن باشد و بتازى « غوصه » گويند . غوره : انگور نارسيده و ترش باشد : غوزه : گوزهء پنبه باشد « 1 » . غوشته : گياهى است كه بخورند و دست نيز بدان شويند . غيبه : تيردان باشد . غيشه : گياهى باشد مانند گياه حصير و كاه‌كشان او را جوال سازند .

[ فصل ] فاء « 2 »

فانه : چوبكى باشد كه درودگران در ميان چوبهاى بزرگ نهند و در ولايت آذربايجان « سكنه » « 3 » گويند . فخمده و فخميده : پنبه‌دانه باشد كه از پنبه بيرون كشيده [ شود « 4 » ] . فره : « زيادت » باشد . فرخسته : بر زمين كشيده « 5 » بود . ابو العباس گفت : [ بيت ]
او مىخورد بشادى و كام دل * دشمن بزار كشته « 6 » و فرخسته
فرخشه : « قطايف » باشد . بوشكور گفت : [ بيت « 7 » ]
بسا كسا كه جوين نان همى نيابد سير * [ و ] بس « 8 » كسا كه بره است و فرخشه برخوانش « 9 »
فرخنده : « مبارك » باشد . فرزانه : حكيم و فيلسوف باشد . كسائى گفت : [ بيت ]
نباشد ميل فرزانه « 10 » به فرزند و بزن هرگز * ببرد نسل اين هر دو نبرد نسل فرزانه
فرسته و فرستاده : هر دو « رسول » باشد . فرسوده : كاسته و كم گردانيده باشد . فرغنده : گنده پيشانى و خوش بود . فرهخته : ادب گرفته باشد . فروخته و فروغته : فروزان و درخشان بود . فروهيده : خردمند و بزرگ و « عاقل » بود « 11 » فريه : بكسر فاء « لعنت » بود . امير معزى گفت : [ بيت ]
با نكوخواه تو باشد مشترى را صلح و مهر * با بدانديش تو كيوان را خلاف [ و ] كين بود
بهرهء آن آفرين باشد ز سعد مشترى * قسم اين از نحس كيوان فريه و نفرين بود
فزايسته : « زيادت » باشد . فژه : پليد و پلشت باشد . رودكى گفت : [ بيت ]
هامش
( 1 ) - شاهد « غوزه » در وفائى : [ عسجدى گفته : بيتحلقوم الفى ( « لف 440 » : جوالقى ) چو ساق موزه است * و آن غمزهء ( « لف » : معدهء ) كافرش چو غوزه ( « لف » : چو خم غوزه ) است] ( 2 ) - د : فقط : « ف » ( 3 ) - د : شكنه ( متن از دهخدا ) ( 4 ) - شاهد « فخميده » در وفائى [ خجسته گفته : بيتجوان بودمى پنبه فخميدمى * چو فخميده شد دانه برچيدمى] و رجوع بلغت « فخميد » در باب ذال شود ( 5 ) - « لف 465 » : كشتهء بر زمين كشيده ( 6 ) - « لف » : نزار گشته ( 7 ) - در « لف 437 » ترتيب قرار گرفتن دو مصراع بخلاف متن است ( 8 ) - د : بسا ( 9 ) - د : بره بسى فرخشه است ( متن از « لف » ) ( 10 ) - د : « فرزانه » در حاشيه به خط دهخدا ( 11 ) - شاهد « فروهيده » در وفائى [ عنصرى گفته : بيتهر كه فرهنگ او ( « لف 457 : از او ) فروهيده است * تيز مغزى از او نكوهيده است] شاهد « فريه » در وفائى : [ لبيبى گفته : بيتاى فرومايه و در كون هل [ و ] بىشرم [ و ] خبيث * آفريده شده از فريه و سردى و ستيه ( « لف 466 » : سنه )]