تخطي إلى المحتوى الرئيسي

صحاح الفرس ( فارسى ) — صفحة 249

مساهمون:

ص٢٤٩
سنگ اندازند ) و بعضى « كلاسنگ » گويند . فوردين « 1 » : بمعنى فروردين بود « 2 » . فوكان : « فقاع » باشد ( يعنى شيرهء جو ) « 3 » فيرون « 4 » : « مفسد » باشد . خسروى گفت : بيت « 5 »
همت تيز [ و ] بلند تو بدان « 6 » جاى رسيد * كه ثرى « 7 » گشت مر او را فلك فيرونا

فصل قاف « 8 »

قلتبان « 9 » : دو معنى دارد : اول شخصى را گويند كه بر روايت « 10 » احوال زن « 11 » خود واقف باشد و اغماض كند . دوم سنگى « 12 » بزرگ و مدور باشد مانند نيم ستونى كه در بعضى ولايات بر بامها دارند تا بوقت آنكه باران بارد آن را « 13 » بر اطراف ( بام ) بغلطاند تا خرابى كه از آمد و شد حاصل شده باشد باصلاح آيد و زمين بام هموار شود و زعم اين ضعيف آنست كه آن سنگ را « غلتبان » ببايد گفت بغين معجم نه بقاف چه ببعض از زبانها « بام » را « بان » گويند به قلب ميم به نون و آن را بر بام مىغلطانند و بكثرت استعمال « قاف » به « غين » مبدل شده جهت قرب مخارج . و اللّه اعلم ( بالحقيقة الاحوال ) قيروان « 14 » : ( نام ) ولايتى است در اقصاى آبادانى « 15 » .

فصل كاف « 16 »

كابين : مهر زنان « 17 » باشد . كاهكشان « 18 » : « مجره » باشد . كدن : روستاييست كه هر سال روز عاشورا ده هزار مرد ( آنجا ) گرد « 19 » آيند . كران « 20 » : كناره « 21 » باشد يعنى دورى جستن و كناره كردن « 22 » كرزن [ گرزن ] « 23 » : نيمتاجى باشد از ديبا ( بافته ) و جواهر درو نشانده و گويند تاج گرانبار بود كه بجواهر مكلل كرده باشند و ملوك قديمى « 24 » در وقتى كه بر تخت نشستندى آن را بسلسلهء زرين بالاى سر « 25 » ايشان بياويختندى . ( يوسف عروضى گفت : [ بيت ]
او مير نيكوان جهانست و نيكويى * تا جست سال « 26 » و ماه مر او را چو كرزن است
) كرزمان « 27 » : بفتح كاف و راء و سكون زاى معجم « 28 » بقول فارسيان عرش است و بقول شعراء آسمان . دقيقى گفت : بيت « 29 »
زحل با تير و زهره با كرزمان * همه حكمى بفرمان تو آرند
هامش
( 1 ) - ط : فرودن ( 2 ) - ك : ماه فروردين است ( 3 ) - داخل دو هلال در « ك » آمده است ( 4 ) - ك : « فيرون - فايده‌منديست » ( ظاهرا مفسد را « مفيد » خوانده است ) ( 5 ) - ك : اين مثال را ندارد ( 6 ) - ط : بان ( 7 ) - ط : ثرا ( « لف 379 » : بژى ) ( 8 ) - د : ( ق ) / ك : فقط « القاف » ( 9 ) - ك : « قلطبان ( كذا ) - اول كسيست كه بروايت زن خود واقف گردد و اغماض كند . دويم سنگى باشد بزرگ مدور كه در بام اندازند و غلطبانست ( كذا ) » ( 10 ) - د : زواءت ( 11 ) - د : زين ( 12 ) - د : سنگ ( 13 ) - ط / د : و آن را ( 14 ) - ك : « قيروان - اسم ولايتيست . » ( 15 ) - شاهد قيروان در وفائى : [ امير معزى گفته : بيتگفت پيغمبر كه در آخر زمان پيدا شود ( ديوان 579 : آيد پديد ) * خسروى كز باختر نامش بود ( ديوان : عدلش رسد ) تا قيروان] ( 16 ) - د : فقط ( ك ) / ك : ندارد ( 17 ) - د : زن ( 18 ) - ك : « كاه‌كشان - مشهور است » ( 19 ) - ك : به دو گرد آيند ( 20 ) - ك : « كران - كناره و طرف باشد » ( 21 ) - د : كربانه ( 22 ) - د : گرفتن / شاهد كران در وفائى : [ امير خسرو گفته :نظاره هم نكرده گه سوختن مرا * آن‌كس كه آتشم زد و از من كران گرفت] ( 23 ) - ط : كزران / ك : « كرزان - تاجيست از ديبا بافند » ( 24 ) - د : قديم ( 25 ) - ط : بر سر ( 26 ) - د : سال و ماه و مراد را ( در حاشيه مانند متن ) / « لف 359 » : چو گرزن است ( 27 ) - ط : كزرمان / ك : كرزينان ( 28 ) - ك : ندارد ( 29 ) - د / ك : شاهد را ندارد