فصل گاف « 1 »
گردبندن « 2 » : « گردنبند » باشد . رودكى گفت :
بيت « 3 »
بزرگان جهان چون گردبندن * تو چون ياقوت سرخ اندر ميانه
گردران : استعارت است از رفاهيت عيش . حكيم انورى گفت :
بيت
يا چه باشد كه روزكى چندى * گردنى از تو گردران باشد
گرازان : بفتح گاف آن را گويند كه به تحير « 4 » رود « 5 » .
گرازيدن « 6 » : رفتن بتحير « 7 » باشد .
گردون « 8 » : آسمان را گويند و آن را نيز كه بگاو گردد ( هم ) گردون گويند بسبب مناسبت در گردش و اين قسم را عرب « عجله » و « منجون « 9 » » خواند .
گزان « 10 » : گزنده باشد بصيغهء اسم فاعل « 11 » .
گزين « 12 » : دو معنى دارد اول گزنده باشد بمعنى اسم مفعول . سوزنى گفت :
بيت
( آزادگان ز بندهنوازى كه در تو هست * كردند بندگيت به آزادگى گزين )
دوم بمعنى اسم فاعل ( باشد ) گويند : « حمله گزين و جنگ گزين » . حكيم انورى گفت رحمة اللّه عليه :
بيت « 13 »
آنكه يسارش ببزم حمل گرايست * و آنكه يمينش برزم حمله گزين است
گلخن « 14 » : « مزبله » باشد يعنى تون « 15 » گرمابه « 16 » .
گلشن « 17 » : دو معنى دارد اول خانه باشد دوم گلزار بود .
گوزن « 18 » : گاو كوهى نر « 19 » را گويند .
گوناگون : رنگارنگ بود .
گياخن [ كياخن ] : آهسته رفتن باشد . رودكى گفت :
بيت « 20 »
درنگ آر ، اى سپهر [ چرخ ] وارا * گياخن ترت « 21 » بايد كرد كارا « 22 »
هامش
( 1 ) - د : فقط ( گ ) / ك : « الگاف »
( 2 ) - ط : كردنيدن / د : كژديندن ( متن تصحيح استاد دهخدا در حاشيهء « د » و از « لف 390 » )
( 3 ) - د / ك : شاهد را ندارد
( 4 ) - د : بتبختر
( 5 ) - شاهد گرازان در وفائى [ حكيم فردوسى گفته بيتگرازان هميشه نه آگاه ازين * كه بيژن نهاده است بر بور زين] ( 6 ) - ك : اين لغت را ندارد
( 7 ) - د : بتبختر
( 8 ) - ك : « گردون - آسمان را گويند و چيزى ديگر كه آب بگردش آن بيرون آيد و اين قسم را عسجد مجنون ( كذا ) گويند »
( 9 ) - ط : منحون / د : منجنو ( متن تصحيح استاد دهخدا در حاشيه )
( 10 ) - ك : « گزان - گزنده باشد »
( 11 ) - شاهد گزان در وفائى [ انورى گفته : بيتاحمد مرسل ز خاك مكه چون رحلت گزيد * مدتى آن خطه بود انگشت نوميدى گزان] ( 12 ) - ك : « گزين - گزنده فاعل و مفعول است » و شاهدها را ندارد
( 13 ) - د : اين شاهد را ندارد
( 14 ) - د :
مزبله تون گرمابه باشد
( 15 ) - ك : « گلخن - مزبله باشد يعنى تون حمام »
( 16 ) - شاهد گلخن در وفائى [ انورى گفته :در نسبت ممالك جاه تو هر دو كون ( ديوان : جاه تو ملك كون ) * نه كاخ و هفت مشعله و چار گلخن است] ( 17 ) - ك : « گلشن - خانه خوب و گاو كوهى نر باشد » ( ظاهرا معنى دو لغت « گلشن » و « گوزن » را خلط كرده يا بايد گفت كه عنوان لغت دوم يعنى گوزن باشتباه كاتب حذف شده )
( 18 ) - د : كووزن / ك : اين لغت را ندارد
( 19 ) - د : ماده
( 20 ) - د : شاهد را ندارد
( 21 ) - ط : درنك ارا سپهردارا كياخن درد ( متن از « لف 362 » )
( 22 ) - ك :درنگ آسا سپهرآرا بيايد * كياخن در ربايد كردنان را ( كذا )