تخطي إلى المحتوى الرئيسي

صحاح الفرس ( فارسى ) — صفحة 183

مساهمون:

ص١٨٣
شلك « 1 » : بكسر شين گلى سياه و لزق ورق باشد چون پاى [ برو نهى ] به آسانى در نيايد . رودكى گفت : بيت
چو پيش آرند كردارت بمحشر * فرو ماند درو خر چون بشلكا « 2 »
شوشك « 3 » : رباب چهار رود باشد يعنى چهار تار . زينبى گفت : بيت
گهى سماع زمانى ( و ) گاه بربط و چنگ * گهى چغانه و طنبور و شوشك و عنقا
پدرم گفت رحمة اللّه عليه : بيت
چنان تشويش زايل كردى « 4 » از دور * كه نالان نيست جز در بزم شوشك

فصل غين « 5 »

غالوك : مهرهء كمان گروهه باشد « 6 » . خسروى « 7 » گفت : بيت
كمان گروههء زرين شده محاقى ماه « 8 » * ستاره يكسر [ ه ] غالوكهاى « 9 » سيم اندود
غشاك « 10 » [ غساك ] : گنده و ناخوش بوى بود . طيان گفت : بيت
از دهان تو همىآيد « 11 » غشاك [ غساك ] * پير گشتى ريخت مويت از هباك
غوك « 12 » : وزغ باشد . منجيك گفت : بيت
چشم چون خانهء غوك آب گرفته همه سال * لفچ چون موزهء خواجه حسن عيسى كژ

فصل فاء « 13 »

فتراك : سموت « 14 » زرين باشد . فردوسى گفت « 15 » : بيت
فرستاده‌اى چون هژير دژم * كمندى بفتراك و بر ، شست « 16 » خم
فرستوك « 17 » : خطاف باشد و بروايتى ديگر « فراستوك » با الف و آن مرغكى بود سياه كه در سقف خانه‌ها ، خانه سازد و بانگ بسيار كند . زرين كتاب گفت « 18 » : بيت « 19 »
اى قحبه چه مينازى ز دف [ و ] دوك « 20 » * مسراى چنين همچو فرستوك « 21 »
فرنجك « 22 » : « كابوس » باشد يعنى گران شدن مردم در خواب . حكيم خاقانى گفت : بيت
فرنجك وارشان بگرفته آن ديو * كه سر يا نيست « 23 » نامش خورخجيون « 24 »
هامش
( 1 ) - ك : « شنك ( كذا ) - بكسر نون گليست سياه و عرب آن را حماء گويد » و مثال را ندارد . داخل قلاب از « لفس 258 » ( 2 ) - « لف 258 » : فرومانى چو خر بميان شلكا ( 3 ) - ك : « شوشك - رباب چهار رود باشد پدرم رحمه اللّه گفته » ( 4 ) - ط : گشتى ( 5 ) - ك : عنوان را ندارد ( 6 ) - ك : است ( 7 ) - « لف 271 » : خسروانى ( 8 ) - وفائى : بچرخ هلال ( 9 ) - ط : غاكوتهائى ( 10 ) - ك : « غشاك - يعنى گنده و ناخوش بوى . از غشاكت اى دلم درانده است وين بدل بار گران چون كهست ( كذا ) » / « لف 276 » : غساك ( 11 ) - ط : آيم ( 12 ) - ك : اين لغت را ندارد / وفائى بشاهد غوك دارد : [ سنائى گفته : بيتاندرين بحر بيكرانه چو غوك * دست و پايى بزن چه دانى( حديقه 72 : دانم ) بوك ] ( 13 ) - ك : عنوان را ندارد ( 14 ) - ك : سيموت ( 15 ) - ك : گفته ( 16 ) - ك : شصت ( 17 ) - ك : « فرستوك خطاف باشد و آن مرغيست كه بر سقف خانه آشيان كند » ( 18 ) - ك : گفته ( 19 ) - ك :« پى كذب تنت به مثل فرستوك * پى اغراق پات مشابه دوك ( كذا ) »( 20 ) - « لف 274 » : اى قحبه بنازى بدف و دوك [ استاد دهخدا : « چه يازى بدف ز دوك » ( برهان قاطع حاشيهء لغت فراستوك ) ] ( 21 ) - ك : مسراى چنين چون فراستوك ( 22 ) - ك : « فرنجك - يعنى آنكه در خواب شود و عرب كابوس گويد » و شاهد را ندارد ( 23 ) - ط : كه سريانيش خواند خر مجنون ( متن از ديوان ) ( 24 ) - شاهد فرنجك در وفائى : [ هندوشاه گفته بيتچنان مضبوط شد روز و شب ملك * كه شب ظاهر نمىگردد فرنجك ]