( و هم او گفت : [ بيت ]
خداوندا چو بر جان سمرقند * شود باد دى ديوانه كينتوز )
فصل گاف « 1 »
گاز : « 2 » آلتى باشد كه نعلبندان « 3 » را به كار آيد و بر طريق « مقراض » باشد بقاف و ضاد معجم و عرب « 4 » آن را « 5 » « مفرص « 6 » » گويد بفاء و صاد « 7 » غير معجم ( سوزنى گفت :
[ بيت ]
چو شمع گريان چندان « 8 » بسر دهد همه تن * چو سر شود همه تن سر جدا كنند بگاز )
گراز : « 9 » چند معنى دارد : اول خوك نر بود .
فردوسى گفت :
بيت
گر از آن گرازان نه آگاه ازين * كه بيژن « 10 » نهادست بر بور « 11 » زين
دوم بيلى « 12 » باشد و رشته بر « 13 » آن بسته و كشاورزان زمين را بدان « 14 » راست كنند عماره گفت :
بيت
مجلس و مركب و شمشير « 15 » چه داند همى آنك « 16 » * سر و كارش « 17 » همه با گاو زمين است و گراز
سيوم تبشى « 18 » باشد سخت كه در تن « 19 » مردم افتد و بيشتر زنان را بود بوقت زادن .
بوشكور گفت :
بيت
هر چه بخوردى تو گوارنده باد * گشته گوارش همه بر تو گراز
و تبشى كه مردم را باشد بر سبيل عموم « كزاز » گويند به دو زاى معجم .
گربز : « 20 » طرار باشد . ( رودكى گفت ) :
بيت
گربزان شهر بر من تاختند * من ندانستم چه تنبل « 21 » ساختند
گوز : گردكان باشد . سوزنى گفت :
[ بيت ]
من شسته « 22 » بنظاره و انگشت همى گز * آب « 23 » مژه بگشاده و غلطان شده چون گوز
گواز : « 24 » چوبى « 25 » باشد كه خر و گاو و چهار « 26 » پايان را بدان « 27 » رانند و « خر گواز » نيز گويند ( فرخى گفت : [ بيت ]
دوستان را بيافتى بمراد * سر دشمن بكوفتى بگواز )
هامش
( 1 ) - ك : عنوان را ندارد
( 2 ) - ك : « گاز - آلتيست كه فعالان دارند بر طريق مقراض و عرب مفراض بفا و ضاد گويند » و شاهد را ندارد
( 3 ) - د : نعلبند او را
( 4 ) - ط : عربى
( 5 ) - د : « آن را » ندارد
( 6 ) - د : مغراض ( متن تصحيح استاد دهخدا كه در حاشيه نوشتهاند : « ظ ، مفرص كمنبر )
( 7 ) - ط : بقا و ضاد
( 8 ) - ديوان : خندان
( 9 ) - ك : « گراز - خوكست نر باشد دويم بيلى است كه رشته در آن كنند و زمين را سطح كنند .
سيوم پيشى [ ظ : تبشى ] باشد كه در مردم افتد بيشتر زنان را در وقت زادن » و شاهدها را ندارد
( 10 ) - د :
پژن
( 11 ) - ط : بوز
( 12 ) - ط : به علت پارگى صفحه غير خوانا / د : « ب - پيلى »
( 13 ) - د : در آن
( 14 ) - ط : بان
( 15 ) - ط : موكپ شمشير
( 16 ) - ط : آنكه
( 17 ) - ط : مرد كارش
( 18 ) - د : « ج - بتى » ( در حاشيه مانند متن )
( 19 ) - د : « تن » به خط كاتب در حاشيه
( 20 ) - ك : « گربز - ياوهگوى و طرار باشد »
( 21 ) - د : تبنك ( در حاشيه : تنبل ؟ )
( 22 ) - ك : من رفته بنظاره و انگشت كرآن / ط : من بنشسته
( 23 ) - ط / ك : آب
( 24 ) - ك : « گواز - چوبيست كه خر و گاو به آن رانند و خرگواز نيز گويند » / ط : گواژ
( 25 ) - د : جوابى
( 26 ) - د : چارپاى
( 27 ) - د : « به آن » ندارد