نماز : « 1 » دو معنى دارد : اول اداى صلوة و فرايض باشد و سنن نوافل « 2 » . عراقى گفت :
بيت « 3 »
من آن نياز كنم در شبى بميخوردن * كه در نماز بعمر دراز نتوان كرد
دوم « 4 » طاعت بردن ملوك باشد و نزديكست به قسم اول كه آن نيز طاعت است .
حكيم سوزنى گفت :
بيت
شهى كه بارگه اوست سجدهگاه ملوك * همى برند بدان « 5 » سجدهگه ملوك نماز
( و حكيم انورى گفت : [ بيت ]
دامن جاه ترا جيب فلك برده سجود * قبلهء حكم ترا حكم قضا برده نماز )
و شيخ نظامى گفت :
بيت
نمازش برد چون هند و پرى را * ستودش چون « 6 » عطارد مشترى را
نهاز : « 7 » بفتح نون پيشرو « 8 » رمه و گلهء گوسفندان باشد و باستعارت « 9 » همه پيشروان را نهاز گويند و در امثال عوام الناس است كه :
« چون باز كرد ، بز « 10 » لنگ نهاز كرد » .
خسروى گفت :
بيت
من ز خداوند تو « 11 » ننديشم ايچ * علم ترا پيش نگيرم نهاز
زانكه بهار است و تويى « 12 » گوسفند * آب بهارت « 13 » بكشد بر نهاز
و سوزنى گفت :
بيت « 14 »
ز بيم هيبت و سهم سياست تو بدشت * ز گرگ پنجه فرو ريزد از نهيب نهاز
نهماز : عظيم « 15 » و بيكران باشد .
نوز : « 16 » هنوز باشد . سوزنى گفت :
بيت
چندين غم تو خوردم و ناز « 17 » تو كشيدم * از عشق من و ناز خود آگاه نهاى نوز « 18 »
نواز : « 19 » نواختن باشد و نوازنده . حكيم سوزنى گفت :
بيت
اين منم يا رب بصدر مهتر « 20 » كهتر نواز * از نديمان يافته بر خواندن مدحت جواز
نياز : « 21 » چند معنى دارد : اول درست را گويند .
دوم آرزو ، سيوم قحط را ، چهارم شره و حرص را ، پنجم بلذت خوردن طعام را .
سوزنى گفت :
هامش
( 1 ) - ك : « نماز - اول اداى فريضه است »
( 2 ) - طاعت بردن ملوك و سلاطين . شيخ نظامى گفته » و فقط شاهد آخر را دارد
( 2 ) - د : « دو معنى دارد : 1 - اداء و صلوات »
( 3 ) - د : اين شاهد را ندارد
( 4 ) - د : « ب »
( 5 ) - د : بان
( 6 ) - د : كلمهء « چون » در حاشيه به خط دهخدا
( 7 ) - ك : « نهاز - بفتح نون پيشرو گوسفندان است و به استعمال همه پيشروانرا گويند » و شواهد را ندارد
( 8 ) - ط : پيشرو گله رمه
( 9 ) - د : و استعارت
( 10 ) - ط : و بز
( 11 ) - د : « تو » ندارد
( 12 ) - د : تو گويى
( 13 ) - د : بهارست
( 14 ) - د : اين شاهد را ندارد
( 15 ) - ك : يعنى عظيم
( 16 ) - ك : « نوز - يعنى هنوز »
( 17 ) - ط : بار
( 18 ) - ط : هنوز
( 19 ) - ك : « نواز - نواختن و كرم درزيدن است » و شاهد را ندارد
( 20 ) - د : مهترو
( 21 ) - ك : « نياز - اول بمعنى درست باشد 2 - بمعنى آرزوست 3 - بمعنى قحط 4 - شره و حرص 5 - بلذت طعام خوردن » / د : « چند معنى دارد : ا - راست را گويند . ب - آرزو را . ج - و قحط . د - و شره و حرص .
ه - و بلذت خوردن طعام را . »