بيت
چو بر زد درفشنده از باختر * دواج « 1 » سيه را سپيد « 2 » آستر
و لامعى گفت :
بيت
خورشيد را چون پست شد در جانب خاور علم * پيدا شد اندر باختر بر آستين شب ظلم )
بار « 3 » : چند معنى دارد اول « 4 » راه خواستن باشد « 5 » .
( حكيم انورى گفت : [ بيت ]
ور ترا بار بود خدمت ما هم برسان * مردمى كن بكن اين كار كه اين كار شماست )
دوم « 6 » بمعنى مره باشد . ( پدرم گفت : [ بيت ]
از پى عرض امانى چون رعايا بر درت « 7 » * خسرو سيارگان هر روز صد بار آمده )
سيم « 8 » بمعنى « حمل » باشد . شاعر « 9 » گفت :
بيت
طاقت بار فراق تو ندارد دل من * رحم فرماى « 10 » و خلاصى ده از اين بار مرا « 11 »
بادسار : سبكسر باشد .
بادغر : « 12 » ( بمعنى « بادغرد » بود اعنى خانهء تابستان كه در آن باد خنك وزد .
خسروى گفت : [ بيت ]
كه هر گه كه تيره « 13 » بگردد جهان * بسوزد چو دوزخ شود بادغر ) « 14 »
باستار : « 15 » لفظى است مانند فلان و به همان .
( رودكى گفت : [ بيت ]
بادام تر و سيكى و به همان و باستار * اى خواجه اين همه كه تو بر مىدهى شمار )
بالار : « 16 » فرسپ باشد يعنى چوبى كه سقف خانه به آن پوشند ( ابو العباس گفت : [ بيت ]
نتوانم اين دليرى من كردن * زيرا كه خم بگيرد بالارم « 17 »
باور : راست داشتن گفتار كسى باشد . عنصرى گفت : [ بيت ]
سمر « 18 » درست بود نادرست نيز بود * تو تا درست نيابى سخن مكن باور « 19 »
و پدرم گفت : [ بيت ]
چو افعال ارباب حكمت ندارى * ز تو قول حكمت ندارند باور
و هم او گفت : [ بيت ]
من و آنگاه جدا از تو چه مىگويم واى * اين حديث است كه مردم نكنندش باور )
برخور : بهرهور باشد . فرخى گفت « 20 » :
هامش
( 1 ) - د : دو اوج
( 2 ) - د : سپند
( 3 ) - ك : « بار - اول بمعنى راه خواستن است دويم بمعنى كرت مثل دوبار سه بار سيوم بمعنى برداشتن است » و امثله را ندارد
( 4 ) - د : « 1 »
( 5 ) - د : « باشد » ندارد
( 6 ) - د : « ب »
( 7 ) - د : درست ( در حاشيه : بر درت )
( 8 ) - د : « ج »
( 9 ) - د : هم او
( 10 ) - ط : فرما
( 11 ) - گوينده معلوم نشد
( 12 ) - ط : باد غرد / د : باذغر ( فروزانفر : [ « مناسب است با كلمهء « بادگير » و شايد اصل « بادگرد » بوده است و از قبيل موارديست كه « گاف » به « غين » تبديل مىشود ] )
( 13 ) - داخل قلاب نقل از « لف 135 »
( 14 ) - ط : « تابستان خانه بود » و مثال را ندارد / ك : « خانهء تابستانست » و مثال را ندارد .
( 15 ) - د : چون / ك : مثل
( 16 ) - ك : حرسپ [ ظ : فرسپ ] باشد / د : « فرست باشد يعنى تير خانه »
( 17 ) - د : بالار
( 18 ) - د : بنمر ( در حاشيه : سمر )
( 19 ) - د : باور مكن / استاد فروزانفر :
« باور - ظاهر مركب است از ( آور ) و باء وصفى »
( 20 ) - ك : مثال را ندارد