بيت
ز بس عطا بدهد هر كه زو عطا بستد * گمان برى كه مر او را شريك برخور « 1 » است
بستر : « 2 » نهالى است « 3 » .
بشار : سيم كوفت « 4 » باشد . ( فرخى گفت [ بيت ]
هنوز پيش در رو ميان « 5 » بطوع نكرد * ركاب او را نيكو بدست خويش بشار
بشتر : نام ميكائيل است عليه السلام « 6 » ( شاعر « 7 » گفت :
[ بيت ]
بشتر راد خوانمت پرگست « 8 » * او چو تو كى بود بگاه سخا
بهار : دو معنى دارد : اول فصل ربيع است . دوم بتخانهء چين « 9 » است « 10 » . فرخى گفت : [ بيت ]
وثاق او چو بهار است « 11 » و او درو صنم است * سراى او چو بهشت است و او درو حور است
و حكيم « 12 » سوزنى گفت : [ بيت ]
بىآفرين سرايى « 13 » بلبل بهار و باغ « 14 » * پدرام « 15 » نيست گرچه چمن شد بهار « 16 » چين « 17 »
بير : « 17 » صاعقه باشد . دقيقى گفت : [ بيت ]
( تو آن ابرى كه ناسايد شب و روز * ز باريدن چنا پخون از كمان تير )
نبارى « 18 » بر كف دلخواه « 19 » جز زر « 20 » * چنانچون بر سر بدخواه جز بير « 21 »
بيور : « 22 » به زبان « 23 » پهلوى ده هزار باشد « 24 » ( فردوسى گفت : [ بيت ]
كجا بيور از پهلوانى شمار * بود در « 25 » زبان درى ده هزار )
فصل پى « 26 »
پادير : « 27 » چوبى باشد كه در زير ديوارها و سقفها زنند تا نيفتد . ( رودكى گفت : [ بيت ]
نه پادير « 28 » بايد ترا نه ستون * نه ديوار خشت و نه ز آهن درا )
پدندر : « 29 » شوى « 30 » مادر باشد . ( لبيبى گفت : [ بيت ]
از پدر چون از پدندر دشمنى بيند همى * مادر « 31 » از كينه بر او مانند مادندر « 32 » شود )
پرستار : كنيزك باشد « 33 » . فردوسى گفت :
بيت
پرستار زاده نيايد به كار * و گر چند باشد پدر « 34 » شهريار « 35 »
هامش
( 1 ) - د : برخوارست
( 2 ) - د : پستر
( 3 ) - د : باشد
( 4 ) - د : سيم كفت / ك : سيم كوبست .
( 5 ) - د : پيش رو روسيان ( متن تصحيح استاد فروزانفر ) و « پيشرو روميان » هم تواند بود
( 6 ) - د : « شبتر - نام ميكائيل است « - ك : « بشتر - اسم ميكائيل 4 است »
( 7 ) - « لف 152 » : دقيقى
( 8 ) - د : « بشتر حال خوانمت شرك است »
( 9 ) - د : خانه
( 10 ) - ك : « بهار - فصل بهار و بتخانهء چين است »
( 11 ) - د :
بهارست و او در آن / ك : چه بهار
( 12 ) - د : « حكيم » ندارد
( 13 ) - د : بىآفرين سراى ( در حاشيه :
بىآفرين سرائى . تصحيح از دهخدا )
( 14 ) - ط : داغ / ( ظ : راغ )
( 15 ) - د : بدرام / ط : بهاروچين
( 16 ) - ك : اين مثال را ندارد
( 17 ) - د :
( 18 ) - ك : بيا اى
( 19 ) - ط / ك : احباب
( 20 ) - ك : اوزر
( 21 ) - د : پر
( 22 ) - ط : پيور
( 23 ) - ك : بلفظ
( 24 ) - د : باشد / ك : است
( 25 ) - د : بر زبان
( 26 ) - ك : عنوان را ندارد
( 27 ) - د : « پاذير - چوبى باشد كه زير ديوارى زنند تا نيفتد و آن را نيارش خوانند يا در زير چوبى شكسته از سقف بزنند / ك : « پادير - چوبيست كه بر ديوار نهند »
( 28 ) - د : پاذير
( 29 ) - ط : پداندر
( 30 ) - ك : شوهر
( 31 ) - د : ماذر
( 32 ) - د : ماذندر
( 33 ) - ك : است
( 34 ) - ط : اگر چه پدر باشدش
( 35 ) - ك : شاهد را ندارد