سكنجبين ساده با شكر ، نسخهاى از محمد بن زكريا
اين نوع سكنجبين را معتقد است كه براى اغلب مزاجها مناسب است . صفرا را رفع مىكند و براى تمام بيماريهاى ناشى از گرمى ، مفيد است . انسداد عروق را باز مىكند و بلغم را از معده دفع مىنمايد اما نيروى جنسى را نقصان مىدهد ، البته اگر زياد مصرف شود و بعلاوه براى سرفه نيز خوب نيست . و طرز تهيه آن چنين است :
سركهء كهنه خوب انگورى يك كيلوگرم ، آن قدر آب داخل آن كنند كه حدّت سركه كاسته شود . و 6 كيلو نبات با آن مخلوط نمايند و در ديگى بجوشانند و كف آن را بگيرند تا صاف شود و قوام آيد و مقدارى گلاب نيز در آن بريزند .
سكنجبين ساده با دوشاب
در اين سكنجبين به جاى شكر از شيرهء خرما يا دوشاب شيرين يا دوشاب ترش استفاده مىشود . ( دوشاب يا ميفختج كه به عربى آن را عقيد العنب گويند ، معمولا در مناطق انگورخيز ايران تهيه مىشود و آن آب انگور است كه مىجوشانند تا حدى كه بيش از دو ثلث آن بسوزد و مايل به سرخى گردد و غليظ شود و به قولى سه ربع آن برود اين نوع دوشاب كمى ترش مزه است و آن را دوشاب ترش مىنامند و در برخى مناطق آن را با خاك دوشاب مخلوط مىكنند و مىجوشانند كه شيرين مىشود اين نوع دوشاب را به عربى دبس گويند . از نظر دارويى ممكن است در آن هل و قرنفل نيز اضافه شود . براى تهيه اين نوع سكنجبين دوشابى مقدارى سركه انگورى خوب تهيه و برابر آن دوشاب شيرين يا دوشاب ترش و يا شيرهء خرما مىگيرند و مساوى هر دو سركه و دوشاب بايد آب در آن بريزند و مخلوط را آنقدر مىجوشانند كه ثلث آن بماند و كف روى آن را مرتبا بگيرند تا كاملا صاف و بدون كف شود و سپس مقدارى گلاب در آن ريخته و چند جوش مىدهند و پس از آن مىگذارند سرد شود .