طليطله اسپانيا ترجمه شد ، بهطورىكه از قرن هفدهم ميلادى در دانشگاههاى اروپا بهعنوان يكى از كتابهاى اساسى تدريس طب در كنار قانون ابن سينا قرار داشت . اين كتاب بارها در ميلان ، پادووا ، ونيز ، بال و ليون به چاپ رسيد . همچنين خاورشناس رايسكه
( Reiske )
در سال 1776 ميلادى متن عربى آن را به همراه ترجمه لاتينى به چاپ رساند . از كتابهاى ديگر رازى « الجدرى و الحصبه » دربارهء آبله و سرخك است كه به زبانهاى مختلف لاتينى ، يونانى ، فرانسوى ، انگليسى و آلمانى ترجمه شده و حتى متن عربى آن براى اولينبار و به همراه مقدمهاى به زبان لاتين در سال 1766 ميلادى در لندن به چاپ رسيد و سپس چندين بار در اروپا تجديد چاپ گرديد .
كورنيليوس فان ديك نيز آن را در بيروت توسط چاپخانه دانشگاه آمريكايى به چاپ رسانيد . « 1 »
دكتر الگود درباره « الجدرى و الحصبه » مىنويسد كه اين اثر به لاتين ترجمه شده و در 1489 ميلادى در ونيز ، در 1549 در شهر بال ، در 1747 در لندن و در 1781 در گوتينگن به چاپ رسيده است . گذشته از اينها ترجمهء يونانى آن در 1762 در پاريس چاپ گرديد و در 1848 نيز به انگليسى برگردانده شده است . اهميت اين اثر در آن است كه نخستين تعريف كامل آبله از نظر بالينى است . رازى خود در مقدمه اظهار مىدارد به اين دليل در كتاب خود به بحث دربارهء آبله پرداخته كه « تا اين زمان هيچگونه شرح قاطع و رضايتبخشى نه در ميان آثار گذشتگان و نه در بين كتب معاصران دربارهء آن ديده نشده است » . « 2 »
هامش
( 1 ) - مجموعه مقالات كنگره بينالمللى تاريخ پزشكى ، ص 189 .
( 2 ) - تاريخ پزشكى ايران ، ص 233 .