فارسى به چاپ رسيد ، بعدا توسط گلدوين
( Gladwin )
به انگليسى ترجمه و در سال 1208 ( يعنى قبل از چاپ اين كتاب به زبان اصلىاش فارسى ) در كلكته چاپ شد . « 1 »
ترجمه « معدن الشفاء »
كتاب « معدن الشفاء » يا طب اسكندرى نيز به لاتين ترجمه شده است . « 2 »
يك مقايسه
مسلمانان و دنياى غرب هركدام براى شروع فعاليتهاى علمى خود دست به كار ترجمه زدند ، كه مقايسه اين دو اقدام بهطور وسيع مىتواند روشنكنندهء بسيارى از مسائل در اين زمينه باشد و در اينجا فقط به مواردى نمونهوار اشاره مىگردد :
1 - مسلمانان موقعى دست به ترجمه كتب علمى يونانى زدند كه يونان خود ، در دوران ركود و انحطاط علمى به سر مىبرد و بدان بىاعتنا بود ، و كلا جهان غرب نيز دوران تاريك و طولانى قرون وسطى خويش را مىگذراند ، و اين تنها شوق زائد الوصف مسلمانان براى آموختن دانش بود كه آنها را در جستجوى علوم به كشف و احياء مجدد دانشهاى فراموششده و بسط و توسعه شگرف آنها كشانيد . درحالىكه غرب ، بعد از آنكه روشنائى و فروغ شگفتانگيز دانش مسلمانان را به عيان ديد ، به فكر استفاده از آنها برآمد ، و زمانى كار ترجمه كتابهاى مسلمانان را شروع كرد كه تمدن اسلامى هنوز در اوج شكوه و جذابيّت خود بود .
هامش
( 1 ) - طب در دوره صفويه ، ص 41 .
( 2 ) - همان ، ص 88 .