عضلات تحتانى شكم را بريده ، برش را تا عمق صفاق ادامه دهند و دست را فرو برده هر اندازه ممكن است چركها را بيرون كشند و سپس در داخل زخم ، لولهاى براى خارج شدن چركها قرار دهند . بهاء الدوله اضافه مىكند كه بيمار پس از عمل بايد به حال نشسته تحت مراقبت قرار گيرد و در صورت لزوم لوله ديگرى در طرف ديگر كار گذاشته شود . اين نويسنده در جاى ديگر مىنويسد كه ممكن است لوله تخليهء مخصوصى ساخت كه يك سر آن بسيار باريك و سر ديگر به كيسه بىمنفذى متصل باشد . حال اگر سوراخ كوچكى در وسط لوله باز شود چرك از طريق مكش تخليه مىشود و نيازى به شكافتن جدار شكم پديد نمىآيد . بدينترتيب ملاحظه مىشود كه بهاء الدوله بر فولر
( Fowler )
از نظر موقعيتى كه براى بيمار عمل شده پيشنهاد كرده ، و بر پوتين
( Potin )
از لحاظ ابزارى كه جهت كشيدن چرك ابداع كرده ، پيشى جسته است » . « 1 »
و همينطور ، پزشكان مسلمان : « بواسير را بيش و كم مشابه روشهاى امروزى درمان مىكردند به اين معنى كه هم آن را جراحى مىكردند و هم اينكه آن را مىسوزاندند » . « 2 » « دوالى را نيز مانند بواسير به شيوههايى كه بيش و كم شبيه به روشهاى فعلى بود درمان مىكردند » . « 3 »
دكتر الگود اشاره مىكند كه جراحان ايرانى محل عمل را قبلا با مخلوطهايى مثل سركه ، شراب يا عسلآب مىشستند ( و بدين طريق آن را ضد عفونى مىكردند ) و بعد عمل جراحى را انجام مىدادند . « 4 » و نيز در هنگام عمل از دستكش جراحى استفاده
هامش
( 1 ) - همان ، ص 326 - 327 .
( 2 ) - طب در دورهء صفويه ، ص 208 .
( 3 ) - همان ، ص 208 .
( 4 ) - همان ، ص 183 .